Sprawdzian z Chemii dla Klasy 7 - Dział Pierwszy

Substancje, ciała fizyczne i ich właściwości

Wyobraź sobie, że masz przed sobą watę cukrową - to ciało fizyczne zbudowane z substancji chemicznej, którą jest cukier. Substancja to po prostu rodzaj materii o określonych właściwościach, a ciało fizyczne to konkretny przedmiot z niej zbudowany.

W laboratorium spotkasz różne piktogramy ostrzegawcze. Najważniejsze to substancja toksyczna (☠), drażniąca, żrąca, wybuchowa, utleniająca, łatwopalna i rakotwórcza. Te symbole to twoja ochrona przed niebezpieczeństwem!

Właściwości fizyczne opisują wygląd substancji - stan skupienia, barwę, gęstość, twardość czy temperatury topnienia. Właściwości chemiczne pokazują, jak substancja reaguje z innymi - czy jest toksyczna, palna lub aktywna chemicznie.

Pamiętaj: Zjawiska fizyczne (jak topnienie lodu) nie tworzą nowych substancji, ale reakcje chemiczne już tak! Woda zawsze wrze w 100°C (373 K) i krzepnie w 0°C (273 K).

Mieszaniny i sposoby ich rozdzielania

Gęstość obliczasz prostym wzorem: d = m/V, gdzie masa jest w kilogramach, a objętość w metrach sześciennych. Objętość cieczy zmierzysz cylindrem miarowym.

Mieszaniny jednorodne to takie, gdzie składników nie rozróżnisz gołym okiem (jak słona woda). Mieszaniny niejednorodne mają widoczne składniki (jak woda z piaskiem).

Rozdzielanie mieszanin to prawdziwa sztuka! Filtracja działa przez papier filtracyjny, destylacja wykorzystuje różne temperatury wrzenia, a sedymentacja to opadanie cięższych cząstek na dno. Możesz też użyć magnesu (żelazo z siarką), sita (mąka z makiem) czy odparowania (sól z wody).

Ciekawostka: Pierwiastki chemiczne to substancje, których nie da się już rozłożyć na prostsze. Związki chemiczne powstają z połączenia co najmniej dwóch pierwiastków w ściśle określonych proporcjach.

Metale, niemetale i korozja

Niemetale to prawdziwe indywidualności - każdy ma inne właściwości! W temperaturze pokojowej mogą być stałe, ciekłe (jak brom) lub gazowe. Różnią się barwami, zapachami i aktywnością chemiczną.

Metale łączy jedno - wszystkie przewodzą prąd i ciepło. To dlatego garnki są metalowe! Najcenniejsze właściwości metali możesz wzmocnić, tworząc stopy metali - jednorodne mieszaniny powstałe ze stopienia różnych metali.

Poznaj najważniejsze stopy: stal (żelazo + węgiel) do budowy, mosiądz (miedź + cynk) na instrumenty, brąz (miedź + cyna) na medale i duraluminium (glin + inne metale) do samolotów.

Korozja to powolne niszczenie metali przez czynniki chemiczne. Rdzewienie żelaza to najsłynniejszy przykład! Ochronisz metale powłokami ochronnymi (malowanie, cynkowanie), stosując stale nierdzewne lub osłabiając agresywność środowiska.

Ważne: Stal nierdzewną otrzymujesz przez dodanie do stali chromu, manganu i niklu - dlatego sztućce nie rdzewieją!