Tlenki i ich wzory chemiczne

Tlenki to związki tlenu z innym pierwiastkiem. Tworzenie wzorów tlenków opiera się na znajomości wartościowości tlenu, która wynosi II. Aby zapisać wzór tlenku, musisz znać także wartościowość drugiego pierwiastka.

Wzór ogólny tlenku to E₂On, gdzie E to symbol pierwiastka, a n to jego wartościowość. Przykładowo SO₃ to tlenek siarki (VI), Na₂O to tlenek sodu, a MgO to tlenek magnezu. Zauważ, że wartościowość tlenu decyduje o liczbie atomów w cząsteczce.

Nazwy tlenków tworzy się podając słowo "tlenek", nazwę pierwiastka w dopełniaczu oraz jego wartościowość w nawiasie (jeśli pierwiastek wykazuje zmienną wartościowość). Na przykład: Fe₂O₃ - tlenek żelaza(III), CO₂ - tlenek węgla(IV), P₂O₅ - tlenek fosforu(V).

💡 Wskazówka: Aby łatwo obliczyć wartościowość tlenków, pamiętaj, że iloczyn wartościowości i liczby atomów musi być taki sam dla każdego pierwiastka w związku. Np. w Al₂O₃: 2 × III (wartościowość Al) = 3 × II (wartościowość O).

Wiele pierwiastków tworzy tlenki o różnych wartościowościach. Na przykład siarka może tworzyć SO₂ (wartościowość IV) i SO₃ (wartościowość VI), a azot tworzy szereg tlenków od N₂O (wartościowość I) aż do N₂O₅ (wartościowość V). Fluor ma stałą wartościowość I i tworzy tylko jeden tlenek - F₂O.

Popularne tlenki, które warto zapamiętać, to: H₂O (tlenek wodoru, czyli woda), CO₂ (tlenek węgla(IV), czyli dwutlenek węgla), SiO₂ (tlenek krzemu(IV), czyli krzemionka), CaO (tlenek wapnia) oraz ZnO (tlenek cynku).