Zjawiska elektryczne w atmosferze

Pewnie myślisz o powietrzu jako o zwykłym gazie, ale tak naprawdę dzieje się w nim masa elektrycznych procesów! Normalnie powietrze działa jak izolator, bo składa się z elektrycznie obojętnych gazów.

Wszystko zmienia się przez jonizację powietrza - proces, w którym promieniowanie kosmiczne i pierwiastki promieniotwórcze "wyrywają" elektrony z atomów. Powstają wtedy jony dodatnie, które sprawiają, że powietrze zaczyna przewodzić prąd.

Im wyżej w atmosferze, tym więcej jonów znajdziesz - to przez silniejsze promieniowanie kosmiczne na dużych wysokościach. Ta jonosfera (górna część atmosfery) razem z powierzchnią Ziemi tworzy gigantyczny kondensator z polem elektrycznym skierowanym pionowo w dół.

Ciekawostka: Między jonosferą a Ziemią cały czas płynie słaby prąd elektryczny - to naturalna "bateria" naszej planety!

Wyładowania atmosferyczne

Gdy w atmosferze zgromadzi się wystarczająco dużo ładunku elektrycznego, dochodzi do spektakularnych wyładowań atmosferycznych! Najsłynniejsze z nich to oczywiście pioruny - krótkotrwałe wyładowania między chmurami lub między chmurą a ziemią.

Chmury burzowe (cumulonimbus) działają jak potężne generatory elektryczne. Ich wierzchołek ma ładunek dodatni, a podstawa ujemny, co tworzy bardzo silne pole elektryczne skierowane w górę.

Oprócz zwykłych piorunów istnieją też inne fascynujące wyładowania: niebieskie smugi sięgające 50 km w górę, elfy - ogromne dyski świetlne na wysokości 100 km, czy wyładowania pajęczynowe biegnące poziomo wzdłuż podstawy chmur.

Żeby chronić budynki przed skutkami burz, używa się piorunochronów - metalowych, uziemionych ostrzy, które przyciągają ładunki i bezpiecznie odprowadzają je do ziemi.

Pamiętaj: Podczas każdego wyładowania Ziemia otrzymuje ładunek ujemny, a chmura dodatni - to naturalny sposób "ładowania" ziemskiej baterii!