Kraje Azji i Bliskiego Wschodu - Japonia, Chiny, Indie

Japonia - kraj kwitnącej technologii

Japonia to wyspiarskie państwo położone na Oceanie Spokojnym, składające się z ponad 6 tysięcy wysp. Cztery największe (Honsiu, Hokkaido, Kiusiu i Sikoku) stanowią aż 98% powierzchni kraju. W krajobrazie dominują góry i wyżyny, które zajmują aż 85% terytorium.

Japończycy żyją w dość trudnym środowisku naturalnym. Położenie kraju na styku trzech płyt litosfery powoduje częste trzęsienia ziemi (około 1500 rocznie!) i erupcje wulkanów. Do tego dochodzą tsunami i tajfuny z wiatrami osiągającymi 200 km/h. Nic dziwnego, że Japończycy stworzyli specjalne technologie budowlane, by chronić swoje budynki przed tymi żywiołami.

Ciekawostka: Japończycy żyją najdłużej na świecie – średnio 84,5 lat! To wynik między innymi zdrowej diety i dobrej opieki zdrowotnej.

Po II wojnie światowej Japonia przeżyła spektakularny rozwój gospodarczy. Choć kraj ma mało surowców naturalnych i musi je importować, stał się światową potęgą dzięki zaawansowanej technologii. Japonia słynie z produkcji elektroniki, samochodów, statków i robotyki. To wszystko opiera się na japońskich wartościach: pracowitości, dyscyplinie, lojalności i honorze.

W japońskich firmach pracownik jest traktowany jak "członek rodziny". Ważne są współpraca, wzajemny szacunek i ścisłe wykonywanie poleceń przełożonych. Taki model pracy przyczynił się do sukcesu gospodarczego Japonii, który rozpoczął się od amerykańskich inwestycji i pomocy finansowej po wojnie.

Chiny - gospodarczy gigant

Chiny to trzecie największe państwo świata o powierzchni 9,6 mln km². Zachód kraju pokrywają wysokie góry (w tym Himalaje) i wyżyny, a wschód - żyzne niziny. To właśnie na nizinach mieszka większość z prawie 1,4 miliarda Chińczyków, co daje miejscami gęstość zaludnienia nawet 7000 osób na km²!

W latach 60. i 70. XX wieku Chiny miały ogromny przyrost naturalny, co doprowadziło do wprowadzenia słynnej "polityki jednego dziecka". Rodziny z jednym dzieckiem otrzymywały przywileje (większe mieszkanie, darmową edukację), a wielodzietne - kary finansowe. W 2015 roku zrezygnowano z tej polityki, ale jej skutki są nadal odczuwalne: w społeczeństwie jest więcej mężczyzn niż kobiet, a populacja szybko się starzeje.

Warto wiedzieć: Chiny są jednym z najszybciej rozwijających się krajów świata - ich gospodarka rośnie średnio 7% rocznie, czyli dwa razy szybciej niż światowa średnia!

Chiński "cud gospodarczy" rozpoczął się w latach 70. XX wieku od reform i utworzenia specjalnych stref ekonomicznych. Zagraniczni inwestorzy dostali tam ulgi podatkowe, tanie grunty i dostęp do ogromnego rynku zbytu. Dzisiaj Chiny są największym światowym eksporterem i drugim importerem dóbr i usług.

Gospodarka chińska wciąż się zmienia. Tradycyjny przemysł (produkcja metali, maszyn, odzieży) ustępuje miejsca zaawansowanym technologiom. Rozwija się produkcja samochodów i elektroniki. Ale rolnictwo nadal odgrywa ważną rolę - Chiny są liderem w produkcji ryżu, pszenicy i wielu innych roślin. W kraju hoduje się też połowę światowego pogłowia trzody chlewnej!

Indie - kraj kontrastów

Indie to drugi co do wielkości kraj w Azji i obecnie najbardziej zaludnione państwo świata. W 2019 roku mieszkało tu ponad 1,36 miliarda osób, czyli prawie 18% ludności Ziemi! Przyrost naturalny utrzymuje się powyżej 10‰, co oznacza, że co dekadę populacja rośnie o ponad 150 milionów.

Geografia Indii jest niezwykle zróżnicowana. Na północy wznoszą się majestatyczne Himalaje z Kanczendzongą (8586 m n.p.m.), a na południu rozciąga się Wyżyna Dekan. Pomiędzy nimi leżą żyzne niziny Indusu i Gangesu. Klimat jest zwrotnikowy monsunowy, co sprzyja uprawie wielu roślin.

Szybki wzrost liczby ludności powoduje poważne problemy. Miliony ludzi migrują ze wsi do miast w poszukiwaniu lepszego życia, co prowadzi do powstawania slumsów - dzielnic skrajnej biedy, które często sąsiadują z luksusowymi drapaczami chmur. To jeden z wielu kontrastów, które można zaobserwować w Indiach.

Czy wiesz, że...? W Indiach mówi się w ponad 800 językach i 1600 dialektach! Hindi i angielski są językami urzędowymi, ale istnieje też 21 regionalnych języków urzędowych.

Kolejnym kontrastem jest system kastowy. Choć oficjalnie zniesiony w 1950 roku, nadal funkcjonuje w społeczeństwie, szczególnie na wsiach. System dzieli ludzi na kasty (warstwy społeczne): braminów (kapłanów), kszatrijów (wojowników), wajśjów (kupców), śudrów (służących) i pariasów (niedotykalnych). Przynależność do kasty określa, jakie zawody można wykonywać i z kim można zawierać małżeństwa.

Indie - nowoczesna gospodarka i tradycyjne rolnictwo

Gospodarka Indii rozwija się niezwykle dynamicznie. Kraj ma ogromny rynek wewnętrzny i młodą, wykształconą kadrę specjalistów. Szczególnie szybko rozwija się sektor usług informatycznych i outsourcingu - wiele światowych firm zleca Indiom zadania biurowe i programistyczne.

Mimo postępu technologicznego, w Indiach istnieją ogromne kontrasty edukacyjne. Z jednej strony kraj kształci wybitnych inżynierów i informatyków, z drugiej - około 25% społeczeństwa (350 mln osób!) to analfabeci, którzy nie potrafią czytać ani pisać.

Ciekawostka: Bangalore, nazywane "Indyjską Doliną Krzemową", jest światowym centrum technologii. Działają tu filie Microsoftu, IBM i wielu innych gigantów technologicznych.

Rolnictwo w Indiach pozostaje tradycyjne, choć zatrudnia aż 42,4% ludności. W latach 60. i 70. XX wieku przeprowadzono "zieloną rewolucję" - wprowadzono nowe odmiany roślin, co znacznie zwiększyło plony. Główne uprawy to ryż, herbata, bawełna i banany.

Indie mają też bogate złoża surowców naturalnych, takich jak węgiel kamienny, ropa naftowa i rudy metali. Rozwijają przemysł tradycyjny (tekstylny, odzieżowy) oraz nowoczesny (samochodowy, informatyczny, chemiczny). Główne ośrodki przemysłowe to Mumbaj, Kalkata, Delhi i Hajdarabad.

Bliski Wschód - region napięć i bogactw

Bliski Wschód to fascynujący region na styku Azji, Afryki i Europy. Dominuje tu gorący, suchy klimat, a krajobraz to głównie pustynie i półpustynie. Do najważniejszych państw należą Arabia Saudyjska, Iran, Irak, Turcja i Zjednoczone Emiraty Arabskie.

Kultura Bliskiego Wschodu jest silnie związana z islamem, który wyznaje około 95% mieszkańców. Życie codzienne muzułmanów opiera się na Pięciu Filarach Wiary: wyznaniu wiary w jednego Boga (Allaha), codziennej modlitwie, dawaniu jałmużny, poście w miesiącu Ramadan i pielgrzymce do Mekki.

Gospodarka regionu opiera się głównie na wydobyciu ropy naftowej i gazu ziemnego. Bliski Wschód posiada około 40% światowych zasobów ropy! Dzięki dochodom z "czarnego złota" niektóre kraje, jak Arabia Saudyjska czy ZEA, stały się bardzo bogate i zbudowały nowoczesne metropolie, takie jak Dubaj.

Warto wiedzieć: Większość państw naftowych Bliskiego Wschodu należy do organizacji OPEC, która kontroluje wydobycie i ustala ceny ropy na rynkach światowych.

Niestety, Bliski Wschód jest też regionem licznych konfliktów. Najważniejsze z nich to konflikt izraelsko-palestyński, wojny w Iraku oraz działalność terrorystyczna organizacji takich jak ISIS. W 2011 roku przez region przetoczyła się fala protestów zwana Arabską Wiosną, która w niektórych krajach doprowadziła do krwawych wojen domowych.

Skutki tych konfliktów są tragiczne - miliony ludzi straciło życie lub musiało uciekać ze swoich domów. Wielu mieszkańców regionu szuka schronienia w sąsiednich krajach lub próbuje dotrzeć do Europy, co prowadzi do kryzysu migracyjnego.