Polskie Krajobrazy - Notatka z Lekcji

Pasy krajobrazowe Polski

Polska jest podzielona na 6 pasów krajobrazowych, które układają się od północy do południa kraju. Na samej górze mapy mamy pobrzeże, które znajduje się przy Morzu Bałtyckim. Drugi pas to pojezierza - tereny pełne jezior, jak na przykład popularne Mazury.

Trzeci pas stanowią niziny - płaskie, równe obszary, takie jak Nizina Mazowiecka. Czwarty pas to wyżyny, które są mniejsze niż góry - ich wysokość nie przekracza 500 metrów nad poziomem morza. Przykładem jest Wyżyna Małopolska.

Piąty pas to kotliny, które są otoczone wzniesieniami i górami. Mają dużo dolin (wklęsłych, długich terenów) i rzek. W Polsce przykładem jest Kotlina Krakowska.

Ciekawostka: Pasy krajobrazowe Polski układają się równoleżnikowo (poziomo) - idąc z północy na południe możemy doświadczyć wszystkich typów krajobrazu!

Góry i mapa pasów krajobrazowych

Ostatni, szósty pas to góry, które znajdują się na południu Polski. Góry mają wysokość ponad 500 metrów nad poziomem morza. W naszym kraju są to głównie Karpaty i Sudety.

Na mapie Polski wszystkie pasy krajobrazowe są dobrze widoczne. Od góry (północy) do dołu (południa) układają się jak warstwy: pobrzeże, pojezierza, niziny, wyżyny, kotliny i góry.

Każdy pas krajobrazowy ma inny wygląd, inne rośliny i zwierzęta. Pasy krajobrazowe pokazują, jak różnorodna jest przyroda w naszym kraju!

Zapamiętaj! Gdy jedziesz z północy na południe Polski, przejdziesz przez wszystkie sześć pasów krajobrazowych - od morza aż po wysokie góry.

Elementy krajobrazu

Każdy krajobraz składa się z czterech głównych elementów. Pierwszym jest ukształtowanie powierzchni, czyli wygląd terenu - może być płaski jak na równinach lub wypukły jak w górach.

Drugim elementem jest podłoże - to skały, z których zbudowany jest teren, na przykład piasek, kamienie czy granit. Ważne są też wody - rzeki, jeziora i strumienie, które płyną przez teren.

Trzecim elementem są rośliny i zwierzęta. Nad morzem spotkasz mewy, a w górach możesz zobaczyć niedźwiedzia. Każdy region ma swoje typowe gatunki.

Ostatnim elementem jest działalność ludzi, która zmienia naturalne krajobrazy. Powstają wtedy krajobrazy miejskie (z budynkami i ulicami), przemysłowe (z fabrykami) lub rolnicze (z polami i wsiami).

Pamiętaj! Człowiek ma ogromny wpływ na krajobraz - potrafi zmienić naturalny teren w miasto, pole uprawne czy kopalnię.

Krajobrazy północnej Polski

Polska ma bardzo różnorodne krajobrazy, które układają się równoleżnikowo (z północy na południe). Na północy, przy Morzu Bałtyckim, mamy krajobraz nadmorski z dwoma rodzajami wybrzeży - niskimi plażami i wysokimi klifami.

Dalej na południe znajdują się pojezierza z ogromną ilością jezior polodowcowych. Teren jest pofalowany, a wokół jezior rosną rozległe lasy. To region bardzo atrakcyjny turystycznie, szczególnie Kraina Wielkich Jezior Mazurskich, gdzie jest dużo ośrodków wypoczynkowych.

Jeszcze dalej na południe rozciągają się Niziny Środkowopolskie, gdzie leży nasza stolica - Warszawa. Teren jest głównie płaski z lekkimi pagórkami i wykorzystywany rolniczo. Na tym obszarze znajduje się też Puszcza Kampinoska - największy las w tej części Polski.

Czy wiesz? Pojezierze Mazurskie ma ponad 2000 jezior! To dlatego ten region nazywany jest "Krainą Tysiąca Jezior", choć jezior jest tam dużo więcej.

Krajobrazy południowej Polski

W środkowej części kraju mamy krajobraz wyżynny z większymi różnicami wysokości. Wyżyna Lubelska to głównie tereny rolnicze dzięki żyznym glebom. Wyżyna Krakowsko-Częstochowska ma krajobraz krasowy z jaskiniami i skalnymi formami oraz historyczny Szlak Orlich Gniazd z zamkami dawnych władców.

Na Wyżynie Śląskiej dominuje krajobraz wielkomiejski z wieloma miastami, które powstały dzięki górnictwu węgla kamiennego. To jedna z największych konurbacji (skupisk miast) w Polsce.

Na południu kraju rozciąga się krajobraz górski. Sudety to stare, zniszczone przez czas góry o łagodniejszych zboczach. Beskidy i Tatry mają ostre szczyty i strome zbocza, które są trudniejsze do zdobycia i wymagają specjalistycznego sprzętu.

Wokół dużych miast widzimy krajobraz wielkomiejski z gęstą zabudową mieszkalną i gospodarczą. W miastach prawie nikt nie pracuje w rolnictwie, a naturalne tereny zostały w większości zmienione przez człowieka.

Ciekawostka: Tatry to jedyne góry w Polsce o charakterze alpejskim - mają ostre szczyty, strome zbocza i piękne górskie jeziora zwane stawami.

Naturalne krajobrazy

W krajobrazie wielkomiejskim trudno znaleźć miejsca nietknięte przez człowieka. W dużych miastach jest niewiele obszarów, gdzie przyroda może rozwijać się naturalnie, we własnym tempie.

Warto pamiętać, że nawet w zmienionej przez ludzi Polsce istnieją miejsca, gdzie możemy podziwiać prawie niezmienioną przyrodę - w parkach narodowych, rezerwatach czy trudno dostępnych terenach.

Dbanie o naturalne krajobrazy jest bardzo ważne. Każdy z nas może pomóc chronić przyrodę, by przyszłe pokolenia też mogły podziwiać piękno polskich krajobrazów!

Pamiętaj! Niektóre z najcenniejszych przyrodniczo terenów Polski są chronione jako parki narodowe - mamy ich aż 23!