Etapy powstawania lodu lodowcowego i warunki tworzenia lodowców

Etapy powstawania lodu lodowcowego obejmują:

1. Opad śniegu, który nie topnieje w cieplejszej porze roku.
2. Tworzenie się firnu (szreni) - ziarnistego śniegu o drobnych ziarnach lodu do 1 mm.
3. Powstanie lodu firnowego pod wpływem nacisku nadległych warstw.
4. Formowanie się lodu lodowcowego - mocno zbitego, przekrystalizowanego, o niebieskim odcieniu.

Definition: Granica wieloletniego (wiecznego) śniegu - linia, powyżej której spełnione są warunki do tworzenia się lodowców.

Warunki powstawania lodowców górskich to:

• Dodatni bilans opadów śniegu
• Temperatura powietrza poniżej 0°C przez większość roku
• Występowanie rozległych, płaskich powierzchni do gromadzenia śniegu

Example: W Tatrach, mimo że górne partie są powyżej granicy wiecznego śniegu, nie ma lodowców ze względu na brak odpowiednich powierzchni do gromadzenia śniegu.

Budowa lodowca górskiego i typy lodowców

Budowa lodowca górskiego obejmuje dwie główne części:

1. Wklęsłe pole firnowe - znajduje się powyżej granicy wiecznych śniegów, tu następuje zasilanie lodowca w śnieg i lód.
2. Jęzor lodowcowy - występuje poniżej granicy wiecznych śniegów, wynosi lód z pola firnowego i jest obszarem ablacji.

Vocabulary: Ablacja - proces topnienia i parowania lodu.

Typy lodowców górskich to:

1. Alpejski (dolinny) - z jednym polem firnowym i jednym jęzorem lodowcowym.
2. Himalajski (dendrytowy) - kilka jęzorów lodowcowych łączy się w jeden.
3. Piedmontowy (podgórski) - jęzory z kilku dolin łączą się u podnóża gór.

Highlight: Prędkość poruszania się lodowców różni się w zależności od typu - od 1 m/dobę dla lodowców alpejskich do 2-8 m/dobę dla himalajskich.

Rzeźbotwórcza działalność lodowców górskich i lądolodów

Rzeźbotwórcza działalność lodowców górskich i lądolodów jest znacząca dla kształtowania krajobrazu. Lodowce górskie tworzą charakterystyczne formy terenu, takie jak:

• Cyrki lodowcowe - półkoliste zagłębienia w górnych partiach dolin.
• Doliny U-kształtne - powstałe w wyniku erozji lodowcowej.
• Moreny - wały zbudowane z materiału skalnego transportowanego przez lodowiec.

Definition: Morena - forma terenu powstała z materiału skalnego transportowanego i osadzonego przez lodowiec.

Lądolody z kolei kształtują rozległe obszary, tworząc:

• Równiny moreny dennej
• Ozy - wały piaszczysto-żwirowe
• Kemy - pagórki zbudowane z osadów fluwioglacjalnych

Example: Lądolód Antarktyczny jest największym współczesnym lądolodem, pokrywającym prawie cały kontynent.

Działalność lodowców i lądolodów ma ogromny wpływ na rzeźbę terenu, tworząc unikalne krajobrazy i formy geologiczne, które są przedmiotem badań glacjologów i geomorfologów.

Wprowadzenie do lodowców i lądolodów

Glacjologia to nauka zajmująca się badaniem lodowców i lądolodów. Lodowce i stała pokrywa śnieżna zajmują znaczącą część powierzchni Ziemi - 11% lądów, co odpowiada 16,3 mln km². Lodowce górskie występują na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Australii i stanowią 1,3% zlodzonej powierzchni.

Highlight: Lodowce i lądolody to aż 68% wód słodkich na Ziemi.

Obecnie obserwuje się powolne kurczenie się powierzchni lodów na Ziemi, co jest związane ze wzrostem temperatury powietrza o 0,9°C od początku XX wieku. Główną przyczyną tego zjawiska jest zwiększona ilość dwutlenku węgla w atmosferze.

Vocabulary: Lądolody (lodowce kontynentalne) - potężne, wypukłe pokrywy lodowe poruszające się szerokim frontem we wszystkich kierunkach.

Example: Przykłady lądolodów to pokrywy lodowe na Antarktydzie i Grenlandii.