Przeszłość geograficzna i jej znaczenie

Prehistoryczna Polska - era paleozoiczna i mezozoiczska

Wyobraź sobie, że większość Polski była kiedyś pod wodą lub przykryta kilkumetrową warstwą lodu! Te niesamowite zmiany działy się przez miliony lat w trzech erach geologicznych: paleozoicznej, mezozoicznej i kenozoicznej.

W erze paleozoicznej zaczęła się prawdziwa akcja. Kaledońskie ruchy górotwórcze wraz z erupcjami wulkanów doprowadziły do powstania pierwszych fałdów Gór Świętokrzyskich i Sudetów. Później hercyńskie ruchy górotwórcze ponownie wypięttrzyły te pasma górskie.

W okresie karbonu zaczęły powstawać pokłady węgla kamiennego - to właśnie wtedy "zakopano" energię, którą dziś wydobywamy! Suchy i gorący klimat pod koniec ery spowodował intensywne parowanie wód, dzięki czemu powstały złoża soli kamiennej.

Ciekawostka: W permie pojawiły się pierwsze morskie bezkręgowce, w tym słynne trylobity!

Era mezozoiczna to czas wielkich zbiorników morskich na terenie dzisiejszej Polski. Ze szczątków zwierząt morskich powstawały pokłady wapieni, które obecnie budują Wyżynę Krakowsko-Częstochowską. Nastąpił też rozwój fauny i flory - pojawiły się dinozaury!

Era kenozoiczna i podział geologiczny Polski

Era kenozoiczna przyniosła alpejskie ruchy górotwórcze, które sfałdowały Karpaty, Sudety i pas Wyżyn Polskich. W tym czasie zaczęły powstawać złoża węgla brunatnego w okolicach Konina, Bogatyni i Bełchatowa.

Ostatni okres kenozoiku - czwartorzęd - dzieli się na dwie epoki. W plejstocenie wkroczył lądolód z powodu ochłodzenia klimatu. Holocen rozpoczął się około 12 tysięcy lat temu i trwa do dziś!

Na obszarze Polski spotykają się trzy jednostki geologiczne Europy: Platforma wschodnioeuropejska, Platforma paleozoiczna i Strefa fałdowań alpejskich. To dlatego mamy góry o różnej budowie i wysokości.

Ważne dla testu: Pamiętaj o podziale czwartorzędu na plejstocen (lądolód) i holocen (trwa do dziś)!

Węgiel powstawał w fascynującym procesie: szczątki roślin tworzyły torf, który przykrywały osady mineralne. Pod naciskiem torf przekształcał się w węgiel brunatny, a potem w węgiel kamienny.

Polskie dinozaury i ciekawostki geologiczne

Tak, dinozaury żyły na obszarze Polski! Ślady tych zwierząt znaleziono na Śląsku i w Górach Świętokrzyskich. Te dinozaury żyły około 230 milionów lat temu i nazwano je silezaurami - od łacińskiej nazwy Śląska (Silesia).

To pokazuje, jak różnorodna była przeszłość naszego kraju. Od prehistorycznych oceanów, przez erupcje wulkanów, po dinozaury i lądolody - wszystko to kształtowało obecny krajobraz Polski.

Dzięki tej burzliwej historii geologicznej Polska ma tak bogate złoża naturalne i różnorodny krajobraz. Od gór po niziny, od węgla po sól kamienną - to wszystko to spadek po milionach lat geologicznych przemian.

Zapamiętaj: Silezaury to polskie dinozaury sprzed 230 mln lat, znalezione na Śląsku i w Świętokrzyskiem!