Rzeźbotwórcza działalność lodowców górskich i lądolodów - Część 2

Druga część koncentruje się na formach polodowcowych powstałych w wyniku działalności lądolodu oraz na formach fluwioglacjalnych. Wyróżniamy dwa główne typy krajobrazu polodowcowego:

1. Krajobraz staroglacjalny - charakteryzuje się małą dynamiką, brakiem jezior polodowcowych, małymi różnicami wysokości oraz przekształconymi formami polodowcowymi.

2. Krajobraz młodoglacjalny - cechuje się dużą dynamiką, obecnością jezior, dużymi różnicami wysokości oraz wyraźnymi i dobrze widocznymi formami lodowcowymi.

Highlight: Krajobraz młodoglacjalny zachowuje wyraźniejsze formy glacjalne i fluwioglacjalne niż krajobraz staroglacjalny.

Formy fluwioglacjalne powstałe w wyniku działalności wód lodowcowych obejmują:

• Rynny polodowcowe - długie i wąskie zagłębienia o stromych zboczach
• Sandry - wielkie stożki napływowe
• Kemy - piaszczysto-żwirowe pagórki o płaskich wierzchołkach
• Ozy - długie, wąskie i kręte wały
• Drumliny - wzgórza o obłym kształcie zbudowane z gliny i piasku

Example: Przykładem form fluwioglacjalnych są sandry, które tworzą się u czoła lodowca w wyniku akumulacji materiału niesionego przez wody roztopowe.

Vocabulary: Ozy to charakterystyczne formy fluwioglacjalne w kształcie długich, wąskich i krętych wałów.

Zrozumienie tych procesów i form jest kluczowe dla interpretacji krajobrazu polodowcowego i rekonstrukcji historii geologicznej obszarów, które były pod wpływem lodowców i lądolodów.

Rzeźbotwórcza działalność lodowców górskich i lądolodów - Część 1

Pierwsza część omawia czynniki wpływające na intensywność erozji lodowcowej oraz rodzaje erozyjnej działalności lodowców. Intensywność erozji lodowcowej zależy od prędkości ruchu lodowca, ilości transportowanego materiału skalnego, odporności podłoża na niszczenie oraz zastanej rzeźby terenu.

Wyróżniamy trzy główne rodzaje erozyjnej działalności lodowców:

1. Detrakcja - wyrywanie i odrywanie fragmentów skalnych o długości kilkunastu metrów i włączanie ich do przemieszczającego się lodowca.

2. Detersja - wygładzanie i polerowanie podłoża skalnego przez fragmenty skalne znajdujące się w dolnej części masy lodowej.

3. Egzaracja - żłobienie podłoża na skutek zdzierania materiału skalnego przez czoło lodowca.

Vocabulary: Detrakcja to proces wyrywania i odrywania fragmentów skalnych przez lodowiec.

Example: Przykładem erozji lodowcowej jest tworzenie się dolin U-kształtnych w wyniku działalności lodowców górskich.

Efekty erozyjnej działalności lodowców górskich obejmują:

• Doliny U-kształtne (lodowcowe)
• Kotły lodowcowe
• Barańce skalne
• Doliny zawieszone
• Wygłady lodowcowe

Definition: Morena to materiał skalny transportowany przez lodowiec, który może być wleczony w masie lodu lub spychany przez czoło lodowca.