Ukształtowanie powierzchni Polski

W Polsce dominują obszary nizinne, które zajmują około 4/10 powierzchni kraju. Średnia wysokość Polski wynosi 173 m n.p.m., co jest wartością niższą niż średnia dla całej Europy.

Najniżej położony punkt w naszym kraju znajduje się w Żuławach Wiślanych we wsi Raczki Elbląskie (1,8 m n.p.m.). Z kolei najwyższym punktem są Rysy w Tatrach, sięgające 2499 m n.p.m.

Ciekawą cechą powierzchni Polski jest jej nachylenie w kierunku północno-zachodnim. To właśnie dlatego większość naszych rzek płynie w tym kierunku, tworząc naturalny system odprowadzania wód.

Czy wiesz, że? Różnica wysokości między najniższym a najwyższym punktem w Polsce wynosi prawie 2500 metrów!

Czynniki kształtujące rzeźbę terenu

Różnorodność krajobrazu Polski to efekt działania wielu czynników naturalnych. Najważniejsze z nich to:

Lądolód, który uformował północną część kraju, tworząc charakterystyczne formy polodowcowe. Morze Bałtyckie ukształtowało strefę wybrzeża, tworząc klify i mierzeje. Wiatry przyczyniły się do powstania wydm, zarówno nadmorskich, jak i śródlądowych.

Równie ważne były rzeki, które żłobiły doliny i przynosiły osady. Różnorodność skał wpłynęła na zróżnicowanie krajobrazów, szczególnie widoczne w pasie wyżyn. Ruchy górotwórcze doprowadziły do powstania gór i kotlin.

Zapamiętaj! Formy terenu w Polsce układają się pasowo, od północy (pobrzeża) do południa (góry), co ułatwia zapamiętanie ich rozmieszczenia.

Pasy rzeźby terenu Polski

Ukształtowanie Polski można podzielić na sześć równoleżnikowych pasów, które różnią się pochodzeniem i charakterem krajobrazu.

Pas pobrzeży charakteryzuje się klifami, mierzejami i lagunami. Tu znajdują się depresje - obszary położone poniżej poziomu morza. Pas pojezierzy wyróżnia się rzeźbą polodowcową, licznymi jeziorami i pagórkowatym krajobrazem, który powstał dzięki działalności lądolodu.

Pas Nizin Środkowopolskich to głównie równiny z szerokimi dolinami rzecznymi i nielicznymi wzniesieniami. Pas Wyżyn Polskich cechuje się dużym zróżnicowaniem powierzchni ze względu na skały o odmiennej odporności na niszczenie.

Pas Kotlin Podkarpackich to obniżenia terenu, w których zbierają się wody małych rzek. Najdalej na południu znajduje się pas gór - Sudety i Karpaty, które powstały w wyniku ruchów górotwórczych.

Wskazówka! Myśląc o pasach rzeźby terenu Polski, wyobraź sobie, że podróżujesz od morza w kierunku gór - każdy kolejny pas będzie coraz wyżej położony.