Ogólna charakterystyka ukształtowania powierzchni Polski

Polska jest krajem głównie nizinnym, gdzie aż 91% powierzchni znajduje się poniżej 300 m n.p.m. Jednak mimo to nasz krajobraz jest bardzo zróżnicowany.

Gdy spojrzymy na mapę Polski, zauważymy, że ukształtowanie terenu układa się w wyraźne pasy. Te pasy ciągną się równolegle od północy do południa kraju, tworząc charakterystyczny układ.

Jadąc z północy na południe, mijamy kolejno: pobrzeża nad morzem, pojezierza z licznymi jeziorami, rozległe niziny w środkowej części kraju, wyżyny w części środkowo-południowej, kotliny będące obniżeniami terenu oraz góry na samym południu Polski.

Ciekawostka: Dzięki pasowemu układowi terenu, w ciągu jednego dnia podróży przez Polskę można zobaczyć plaże, jeziora, niziny i górskie szczyty!

Charakterystyka pasów ukształtowania terenu Polski

Pobrzeża znajdują się wzdłuż Bałtyku i charakteryzują się płaskim lub falistym terenem z wydmami. Tutaj leżą Pobrzeże Szczecińskie, Pobrzeże Gdańskie oraz Żuławy Wiślane, gdzie znajduje się najniżej położony punkt w Polsce (depresja).

Pojezierza to faliste tereny z licznymi pagórkami i jeziorami pozostałymi po lodowcu. Najbardziej znane są Pojezierze Mazurskie (z największą liczbą jezior), Pomorskie i Wielkopolskie.

Niziny środkowopolskie zajmują centralną część kraju. Są to rozległe, dość płaskie obszary położone w dolinach rzek. Największa jest Nizina Mazowiecka, a obok niej znajdziemy też Nizinę Śląską i Wielkopolską.

Wyżyny leżą w środkowo-południowej Polsce. To wyżej położone, pagórkowate tereny. Najważniejsze to Wyżyna Śląska (mocno przekształcona przez człowieka), Wyżyna Krakowsko-Częstochowska (słynąca z ostańców skalnych) oraz Wyżyna Lubelska.

Zapamiętaj: Pojezierze Mazurskie z tysiącami jezior powstało dzięki działalności lodowca, który ukształtował krajobraz północnej Polski!

Kotliny, góry i skrajne punkty wysokościowe

Kotliny stanowią obniżenia terenu otoczone wyższymi obszarami i znajdują się między wyżynami a górami. Do najważniejszych należą rozległa Kotlina Sandomierska oraz Kotlina Kłodzka.

Góry znajdują się na południowej granicy Polski. Dzielą się na Sudety (starsze góry) oraz Karpaty (młodsze góry, w których znajdują się najwyższe Tatry). W Tatrach leży najwyższy punkt Polski - Rysy o wysokości 2499 m n.p.m.

Skrajnymi punktami wysokościowymi w Polsce są wspomniane Rysy oraz Raczki Elbląskie na Żuławach Wiślanych, które leżą 1,8 m p.p.m. (poniżej poziomu morza).

Obecny kształt powierzchni Polski zawdzięczamy głównie dwóm czynnikom: zlodowaceniom, które uformowały północną i środkową część kraju (tworząc pagórki, jeziora i pozostawiając głazy) oraz ruchom górotwórczym, które wypiętrzeły góry na południu.

Ciekawostka: W Polsce mamy depresję! Raczki Elbląskie na Żuławach Wiślanych leżą prawie 2 metry poniżej poziomu morza. Gdyby nie system wałów przeciwpowodziowych, ten obszar byłby zalany wodą!