Czas koniunktury i początek kryzysu

W latach 20. XX wieku światowa gospodarka, szczególnie w Stanach Zjednoczonych, zaczęła się szybko rozwijać. Charakterystyczne cechy tego okresu to:

• Rozwój przemysłu i wzrost produkcji
• Silne powiązanie gospodarek europejskich z amerykańskim rynkiem kapitałowym
• Powszechne lokowanie kapitału na giełdzie w USA
• Niebezpieczny wzrost wartości akcji przedsiębiorstw

Example: Symbolem sukcesów amerykańskiej gospodarki był Ford T - w latach 1908-1927 wyprodukowano 15 milionów samochodów tego modelu.

Wielki kryzys gospodarczy rozpoczął się 24 października 1929 roku, znanym jako "czarny czwartek", gdy nastąpił gwałtowny spadek cen akcji na giełdzie w Nowym Jorku. Skutki tego wydarzenia były katastrofalne:

• Masowa wyprzedaż papierów wartościowych
• Fala bankructw przedsiębiorstw i banków
• Rekordowy poziom bezrobocia (27% w USA w 1933 roku)
• Kryzys rolnictwa i spadek produkcji przemysłowej

Vocabulary: Autarkia - oparcie rozwoju ekonomicznego państwa w wysokim stopniu na własnej gospodarce, często stosowane jako metoda walki z kryzysem.

New Deal i metody walki z kryzysem

W obliczu pogłębiającego się kryzysu, różne kraje podejmowały próby ratowania swoich gospodarek:

• Działania deflacyjne i umacnianie własnej waluty
• Nacjonalizacja przedsiębiorstw
• Zatrudnianie bezrobotnych do robót publicznych
• Handel barterowy i tworzenie monopoli

Najbardziej znanym programem walki z kryzysem był New Deal, wprowadzony w USA przez prezydenta Franklina Delano Roosevelta w 1933 roku. Program ten opierał się na teorii ekonomicznej keynesizmu i zakładał:

• Szeroką interwencję państwa w gospodarkę (etatyzm)
• Zakaz wywozu złota poza granice kraju
• Obniżenie wartości dolara
• Wprowadzenie zasiłków dla bezrobotnych i dopłat dla rolnictwa
• Ustalenie płacy minimalnej i wprowadzenie emerytur
• Realizację programu robót publicznych

Quote: "New Deal na czym polegał - to program oparty na teorii ekonomicznej keynesizmu, głoszony przez Johna Keynesa, zakładający zmianę polityki państwa opartej na zasadach liberalizmu."

Skutki Wielkiego Kryzysu i programu New Deal

Skutki wielkiego kryzysu gospodarczego 1929 były odczuwalne na całym świecie i trwały przez wiele lat:

• Miliony ludzi straciło pracę i oszczędności życia
• Wiele firm i banków zbankrutowało
• Produkcja przemysłowa i rolna drastycznie spadła
• Handel międzynarodowy załamał się

Program New Deal przyniósł pewne pozytywne efekty w walce z kryzysem w USA:

• Stopniowe zmniejszenie bezrobocia
• Ożywienie gospodarcze poprzez inwestycje publiczne
• Wprowadzenie reform społecznych, takich jak ubezpieczenia społeczne i płaca minimalna

Highlight: New Deal Roosevelt nie tylko pomógł w walce z kryzysem, ale także wprowadził długotrwałe zmiany w amerykańskim systemie gospodarczym i społecznym.

Warto zauważyć, że skutki Wielkiego Kryzysu były odczuwalne jeszcze długo po jego oficjalnym zakończeniu, a niektóre wprowadzone wówczas reformy i regulacje gospodarcze funkcjonują do dziś.

Strona 5: Propaganda New Deal

Strona przedstawia aspekty propagandowe programu New Deal poprzez sztukę.

Definition: Murale z czasów New Deal były formą państwowego wsparcia dla artystów i narzędziem propagandy.

Highlight: Rząd USA wykorzystywał sztukę jako narzędzie promocji swoich działań antykryzysowych.

Skutki I wojny światowej

Pierwsza wojna światowa miała druzgocące skutki dla gospodarki światowej:

• Śmierć milionów mężczyzn i inwalidztwo wielu weteranów
• Pandemia grypy hiszpanki, która zabiła około 50 milionów ludzi
• Powszechna bieda i poczucie zagrożenia wśród ludności
• Utrata autorytetu przez monarchów i przywódców państw
• Zadłużenie wielu krajów, szczególnie Wielkiej Brytanii i Francji

Highlight: Przyczyny wielkiego kryzysu gospodarczego 1929 w punktach to m.in. zadłużenie państw po I wojnie światowej oraz hiperinflacja w niektórych krajach.

Reparacje wojenne nałożone na Niemcy w traktacie wersalskim doprowadziły do załamania gospodarczego i hiperinflacji w Republice Weimarskiej. Ostatecznie reparacje rozłożono na dłuższy czas, a gospodarkę niemiecką ożywiono dzięki pożyczkom z USA.

Definition: Hiperinflacja to bardzo wysoka i niekontrolowana inflacja, prowadząca do gwałtownego spadku wartości pieniądza.