Od wojny sześciodniowej do kryzysu paliwowego

Kolejnym ważnym wydarzeniem w historii Bliskiego Wschodu była wojna sześciodniowa w 1967 roku. Wywiad izraelski, dowiedziawszy się o planowanej agresji, zaatakował pierwszy państwa arabskie (Egipt, Syria, Jordania). Konflikt zakończył się zwycięstwem Izraela.

Highlight: Przyczyny wojny sześciodniowej - zagrożenie agresją ze strony państw arabskich wobec Izraela.

6 października 1973 roku, w żydowskie święto Jom Kippur (Dzień Pojednania), Egipt i Syria zaatakowały Izrael. Początkowo odnosiły sukcesy, ale kontrofensywa Izraela pozwoliła odzyskać utracone tereny. Walki zakończono pod koniec października 1973 roku za pośrednictwem USA i ZSRR.

Quote: "Wojna Jom Kippur była jednym z najbardziej dramatycznych konfliktów w historii Izraela."

Skutkiem tych wydarzeń był kryzys paliwowy. Podniesiono ceny paliwa jako protest przeciw zachodniej pomocy dla Izraela. Kryzys udało się przezwyciężyć dopiero w latach 80.

Definition: Kryzys paliwowy - gwałtowny wzrost cen ropy naftowej i jej pochodnych, spowodowany embargiem nałożonym przez kraje arabskie na państwa wspierające Izrael.

Rewolucja Islamska w Iranie i dekolonizacja Afryki

Rewolucja Islamska w Iranie była kolejnym przełomowym wydarzeniem w regionie. W 1979 roku, w wyniku krwawej rewolucji, władzę w Iranie przejęli szyici z Ruhollahemem Chomejnim na czele. Powstała Republika Islamska, w której prawo oparte było na zapisach Koranu.

Vocabulary: Ajatollah - duchowy przywódca w szyickim islamie.

W 1980 roku wybuchła długotrwała wojna iracko-irańska, zakończona zawieszeniem broni w 1988 roku.

Dekolonizacja w Afryce była procesem, który nabrał tempa w latach 60. XX wieku. W 1954 roku w należącej do Francji Algierii wybuchło powstanie przygotowane przez Front Wyzwolenia Narodowego. W 1961 roku prezydent Francji gen. Charles de Gaulle ogłosił w Algierii referendum, w wyniku którego kraj ten stał się niezależnym państwem.

Highlight: Rok Afryki - tak nazwano rok 1960, kiedy w Afryce niepodległość ogłosiło 14 państw.

W Republice Południowej Afryki (RPA) prowadzono politykę apartheidu, czyli segregacji rasowej ludności. Polityce tej sprzeciwiał się Afrykański Kongres Narodowy z Nelsonem Mandelą na czele. Kres polityki apartheidu nastąpił w 1994 roku, a Mandela został pierwszym czarnoskórym prezydentem RPA.

Definition: Apartheid - system segregacji rasowej w RPA, obowiązujący w latach 1948-1994.

Konflikty okresu dekolonizacji i Państwa Trzeciego Świata

W latach 1950-1980 w Afryce powstało 48 nowych państw. Granice wyznaczone przez Europejczyków często prowadziły do lokalnych konfliktów. W latach 60. XX wieku wybuchły krwawe wojny w Nigerii i Kongu.

Example: W Nigerii doszło do próby odłączenia się chrześcijańskiej prowincji Biafra, która istniała jako niezależna republika przez trzy lata.

W 1963 roku powstała Organizacja Jedności Afryki, która miała rozstrzygać konflikty pomiędzy państwami.

Państwa Trzeciego Świata dążyły do zachowania neutralności wobec konfliktu zimnej wojny. W 1955 roku powołały Ruch Państw Niezaangażowanych, podpisując wspólną deklarację.

Definition: Państwa Trzeciego Świata - kraje rozwijające się, często byłe kolonie, dążące do niezależności od bloków wschodniego i zachodniego podczas zimnej wojny.

Proces dekolonizacji i powstanie nowych państw w Afryce i Azji znacząco zmieniły układ sił na arenie międzynarodowej, tworząc nowe wyzwania i możliwości w globalnej polityce.

Powstanie Izraela i kryzys sueski

Powstanie państwa Izrael było kluczowym wydarzeniem dla Bliskiego Wschodu po II wojnie światowej. W listopadzie 1944 roku ONZ podjęło decyzję o podziale Palestyny na dwa państwa: żydowskie i palestyńskie. 14 maja 1948 roku Żydzi proklamowali powstanie niepodległego Izraela, co spotkało się z natychmiastową reakcją państw arabskich, które rozpoczęły działania zbrojne.

Highlight: Kiedy powstało państwo Izrael i w jakich okolicznościach - 14 maja 1948 roku, w wyniku decyzji ONZ o podziale Palestyny.

Pierwszym premierem Izraela został Dawid Ben Gurion, reprezentujący lewicową Partię Pracy. Nowe państwo otworzyło się na emigrację Żydów z całego świata i szybko rozwinęło się gospodarczo, stając się jednym z najbardziej rozwiniętych krajów w regionie.

Example: Rozwój rolnictwa w Izraelu opierał się na systemie kibuców - zmilitaryzowanych spółdzielni produkcyjnych nastawionych na potrzeby armii.

Kryzys sueski wybuchł w lipcu 1956 roku, gdy prezydent Egiptu Gamal Abdel Naser ogłosił nacjonalizację Kanału Sueskiego. Przeciwko Egiptowi utworzyła się koalicja Izraela, Wielkiej Brytanii i Francji, która rozpoczęła operację wojskową 29 października 1956 roku.

Vocabulary: Nacjonalizacja - przejęcie prywatnej własności przez państwo.

Kryzys zakończył się protestem USA i wycofaniem się koalicji z zajętych terenów. Kontrolę nad Kanałem Sueskim przejął Egipt, a Naser stał się bohaterem w krajach arabskich. Wydarzenie to skompromitowało Francję i Wielką Brytanię na arenie międzynarodowej.

Definition: Kryzys sueski - konflikt międzynarodowy wywołany nacjonalizacją Kanału Sueskiego przez Egipt w 1956 roku.