Czym jest chronologia?

Chronologia zajmuje się mierzeniem czasu i ustalaniem kolejności wydarzeń. Pomaga nam określić, kiedy coś się wydarzyło, używając przyjętego systemu podziału czasu.

Czas w historii dzielimy na dwie główne ery: przed naszą erą (p.n.e.) oraz naszą erę (n.e.), której początek wyznaczają narodziny Jezusa. Era to długi okres czasu obejmujący co najmniej kilka wieków.

Do zapisywania dat używamy też cyfr rzymskich. Najważniejsze z nich to: L (50), C (100), D (500) i M (1000). Cyfry rzymskie często spotkasz przy oznaczaniu wieków!

💡 Ciekawostka: Czy wiesz, że w kalendarzu przed naszą erą liczymy lata "do tyłu"? Im większa liczba, tym odleglejsza przeszłość!

Epoki historyczne

Historia ludzkości została podzielona na pięć głównych epok historycznych:

• Prehistoria - najdłuższa epoka, trwająca od około 4 milionów lat temu aż do 3500 roku p.n.e.
• Starożytność - od 3500 roku p.n.e. do 476 roku n.e.
• Średniowiecze - od 476 roku do 1492 roku
• Nowożytność - od 1492 roku do 1914 roku
• Współczesność - od 1914 roku do czasów obecnych

Każdy wiek dzielimy też na połowy. W naszej erze I połowa wieku to lata 1-50, a II połowa to lata 51-100. Przed naszą erą jest trochę inaczej: I połowa to lata 100-51 p.n.e., a II połowa to lata 50-1 p.n.e.

💡 Wskazówka: Łatwiej zapamiętasz granice epok, gdy połączysz je z ważnymi wydarzeniami - upadek cesarstwa rzymskiego (476 r.), odkrycie Ameryki (1492 r.) i początek I wojny światowej (1914 r.)!

Praktyczne zastosowanie chronologii

Warto zapamiętać kilka ważnych określeń dotyczących okresów czasu: dekada to 10 lat, wiek to 100 lat, a milenium to 1000 lat.

Cyfry rzymskie są bardzo przydatne w chronologii. Oto najczęściej używane: X (10), XX (20), XXX (30), XL (40), L (50), LX (60), LXX (70), LXXX (80), XC (90), C (100), CL (150), D (500), DC (550), M (1000).

Sprawdźmy to na przykładach:

• 1410 r. - XV wiek, I połowa, średniowiecze
• 999 r. - X wiek, II połowa, średniowiecze
• 300 r. - III wiek, II połowa, starożytność
• 1989 r. - XX wiek, II połowa, współczesność
• 13 r. p.n.e. - I wiek p.n.e., II połowa, starożytność

💡 Porada: Przy określaniu wieku zawsze dodaj 1 do pierwszych cyfr roku! Np. rok 1410 = 14+1 = XV wiek.