Czasy Saskie: Historia Augustów II i III

Początki czasów saskich w Polsce

W 1697 roku na tron Polski wstąpił August II Mocny z dynastii Wettinów, zapoczątkowując okres zwany czasami saskimi. Pochodził on z Saksonii, jednego z niemieckich księstw, gdzie jego ród sprawował władzę.

Aby zdobyć polską koronę, August II przeszedł z luteranizmu na katolicyzm. Po jego koronacji Polska i Saksonia zostały połączone unią personalną, co oznaczało, że oba państwa miały tego samego władcę, ale pozostawały odrębnymi bytami politycznymi.

Ciekawostka: August II był nazywany "Mocnym" ze względu na niezwykłą siłę fizyczną - podobno potrafił gołymi rękami łamać podkowy!

Wojna północna i rywalizacja o tron

August II wciągnął Rzeczpospolitą w wojnę północną $1700-1721$, co miało fatalne skutki dla naszego kraju. W jej trakcie, w 1704 roku, na tronie polskim osadzono Stanisława Leszczyńskiego, pochodzącego z magnackiego rodu z Wielkopolski.

Leszczyński nie utrzymał się długo na tronie, ale zapisał się w historii jako autor ważnej rozprawy politycznej pt. "Głos wolny wolność ubezpieczający", w której przedstawił swoje pomysły na reformę państwa polskiego.

Wojna północna znacznie osłabiła Polskę, a jej zakończenie oznaczało początek silnych wpływów Rosji w naszych sprawach wewnętrznych.

Zapamiętaj! Wojna północna była jednym z najważniejszych wydarzeń czasów saskich i początkiem uzależnienia Polski od sąsiednich mocarstw.

Sejm Niemy i wzrost wpływów magnaterii

W 1717 roku odbył się tzw. Sejm Niemy, nazwany tak ponieważ posłowie nie zabierali głosu w dyskusjach. Sejm ten, wraz z wojną północną, zapoczątkował okres uzależnienia Polski od Rosji.

By powstrzymać próby reform w Rzeczypospolitej, państwa sąsiednie zawiązały traktat trzech czarnych orłów. W tym czasie obserwujemy też znaczny wzrost wpływów magnatów, którzy korzystając ze słabości władzy królewskiej i sejmu, przejmowali coraz więcej władzy.

W obliczu kryzysu państwa, pojawiły się jednak głosy nawołujące do reform. Jedną z najważniejszych postaci był Stanisław Konarski, autor traktatu "O skutecznym rad sposobie", w którym proponował zmiany ustroju Rzeczypospolitej.

Pamiętaj: Osłabienie centralne władzy w Polsce sprawiło, że magnaci zaczęli prowadzić niemal niezależną politykę, co dodatkowo osłabiało państwo!

Rozwój oświaty i kultury w czasach saskich

Mimo trudnej sytuacji politycznej, czasy saskie przyniosły ważne inicjatywy edukacyjne. W 1740 roku Stanisław Konarski założył w Warszawie Collegium Nobilium, nowoczesną szkołę dla szlachty, która kształciła młodzież w duchu oświeceniowym.

Ważnym wydarzeniem kulturalnym było otwarcie w 1747 roku Biblioteki Załuskich - pierwszej polskiej biblioteki publicznej. Była ona jednym z największych księgozbiorów w ówczesnej Europie i odegrała ogromną rolę w rozwoju polskiej nauki i kultury.

Te inicjatywy oświatowe stanowiły pierwsze oznaki zmian, które miały przynieść próby reform państwa w późniejszym okresie, już za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Warto wiedzieć: Biblioteka Załuskich gromadziła około 400 tysięcy woluminów, co czyniło ją jedną z największych bibliotek świata w XVIII wieku!