Demokracja ateńska narodziła się w VI wieku p.n.e., czyniąc Starożytne Ateny pierwszą demokracją w historii świata. System ten został ostatecznie ukształtowany przez Peryklesa, wybitnego polityka i przywódcę Aten.

Quote: "Demokracja" pochodzi od greckich słów oznaczających "rządy ludu".

Fundamentem demokracji ateńskiej były trzy główne instytucje:

1. Zgromadzenie Ludowe w Atenach - najwyższy organ władzy, w którym mogli uczestniczyć wszyscy obywatele. Decydowano tu o najważniejszych sprawach państwowych, takich jak wojna, pokój, wybór urzędników czy zaopatrzenie w żywność.

2. Rada Pięciuset (znana również jako Rada 500) - pełniła funkcję rządu ateńskiego. Składała się z 500 obywateli wylosowanych na roczną kadencję. Zajmowała się m.in. zarządzaniem finansami państwa i nadzorowaniem prac budowlanych.

3. Sąd ludowy (Heliaja) - instytucja sądownicza składająca się z 6000 sędziów losowanych na rok. Rozstrzygała większość spraw sądowych, z wyjątkiem zabójstw.

Highlight: Obywatelem w starożytnych Atenach mógł być tylko wolny mężczyzna, którego oboje rodzice byli Ateńczykami.

Mimo że demokracja ateńska była rewolucyjnym systemem na owe czasy, miała swoje ograniczenia. Prawa obywatelskie nie przysługiwały znacznej części społeczeństwa:

1. Cudzoziemcom
2. Kobietom
3. Niewolnikom

Example: Greczynka w starożytnych Atenach nie miała praw politycznych. Jej rola ograniczała się głównie do prowadzenia domu, tkania, opieki nad dziećmi i uczestnictwa w obrzędach religijnych.

Highlight: Pozycja kobiet w starożytnej Grecji była znacznie niższa niż mężczyzn. Kobiety w starożytnej Grecji nie miały praw politycznych i były ograniczone głównie do sfery domowej.

Niewolnicy stanowili około jednej trzeciej populacji ateńskiej polis. Byli to głównie jeńcy wojenni, ludzie porwani przez piratów oraz dzieci niewolników. Pracowali w różnych sektorach gospodarki, od kopalń srebra po zamożne domy, gdzie pełnili role służących lub wychowawców (pedagogów).

Vocabulary: Pedagog - w starożytnej Grecji niewolnik odpowiedzialny za opiekę i wychowanie dzieci w zamożnych rodzinach.

Ta struktura społeczna pokazuje, że mimo innowacyjności demokracji ateńskiej, system ten miał swoje ograniczenia i nie obejmował wszystkich mieszkańców Aten.

Starożytne Ateny rozwinęły się w specyficznym środowisku geograficznym Grecji. Kraj ten, położony na południu Europy, charakteryzował się górzystym ukształtowaniem terenu i skalistą, mało urodzajną glebą. Te warunki naturalne miały znaczący wpływ na rozwój cywilizacji greckiej.

Grecy, aby móc prowadzić rolnictwo, osiedlali się głównie w górskich dolinach lub nad morzem. Uprawiali zboże, sadzili drzewa oliwne i winorośl oraz hodowali owce. Mimo że nie tworzyli jednego państwa, łączyła ich wspólna kultura, język i religia.

Vocabulary: Polis - miasto-państwo w starożytnej Grecji, stanowiące podstawową jednostkę polityczną i społeczną.

Highlight: Grecy nazywali siebie Hellenami, a swój kraj Helladą. Wszystkich nie-Greków określali mianem barbarzyńców.

Ważnym elementem ateńskiej demokracji był ostracyzm - procedura, która pozwalała obywatelom raz w roku głosować za wygnaniem osoby uważanej za zagrożenie dla demokracji.

Definition: Ostracyzm - procedura, w której obywatele mogli głosować za wygnaniem osoby uważanej za zagrożenie dla demokracji. Osoba z największą liczbą głosów musiała opuścić Ateny na 10 lat.