Wielkie odkrycia geograficzne i ich skutki

Wszystko zaczęło się od poszukiwania nowej drogi do Indii! W 1492 roku Krzysztof Kolumb odkrył Amerykę, myśląc, że dotarł do Indii (stąd nazwa "Indianie"). Do prawdziwych Indii dopłynął Vasco da Gama w 1498 roku. A najodważniejszą wyprawę zorganizował Ferdynand Magellan, którego statek jako pierwszy opłynął Ziemię dookoła (1519-1522).

Odkrycia były możliwe dzięki nowym wynalazkom, takim jak karawele (szybsze statki), kompas i astrolabium (przyrządy nawigacyjne). Dzięki nim Europejczycy mogli ominąć niebezpieczny lądowy Jedwabny Szlak, którym sprowadzano przyprawy i jedwab.

W Ameryce napotkano cywilizacje prekolumbijskie: Inków, Majów i Azteków. Niestety, konkwistadorzy jak Hernan Cortez i Francisco Pizarro zniszczyli te kultury. Odkrycia miały też inne złe skutki: utworzono plantacje, na których pracowali niewolnicy z Afryki.

Ciekawostka: Nazwa "Ameryka" nie pochodzi od Kolumba! Została nadana na cześć Amerigo Vespucciego, włoskiego żeglarza, który jako pierwszy stwierdził, że to zupełnie nowy kontynent, a nie Indie.

Renesans

Renesans to czas, gdy ludzie zainteresowali się starożytną sztuką i kulturą. Główną ideą stał się humanizm, czyli skupienie się na człowieku i jego możliwościach. Rozwojowi sztuki sprzyjał mecenat - bogaci ludzie wspierali artystów.

Wielkim wynalazkiem był druk, który stworzył Jan Gutenberg. Dzięki niemu książki stały się tańsze i dostępne dla większej liczby osób. Słynnymi twórcami tego okresu byli Leonardo da Vinci (malarz "Mony Lisy" i wynalazca) oraz Michał Anioł (twórca "Dawida" i malowideł w Kaplicy Sykstyńskiej).

Renesans - architektura i myśl

Budynki renesansowe miały charakterystyczne elementy: arkady (łuki wsparte na kolumnach), kopuły (półkoliste dachy) i attyki (ozdobne zwieńczenia ścian). Dzięki drukarniom szybko rozprzestrzeniały się nowe idee, jak poglądy Erazma z Rotterdamu, który krytykował nadużycia w Kościele.

Reformacja

Wielkie zmiany w religii rozpoczęły się w 1517 roku, kiedy Marcin Luter przybił swoje 95 tez do drzwi kościoła w Wittenberdze. Tak narodziła się reformacja - ruch dążący do naprawy Kościoła katolickiego. Luteranie wprowadzili nabożeństwa w językach narodowych, zlikwidowali celibat księży i uproszczali hierarchię kościelną.

Wkrótce pojawiły się inne ruchy reformacyjne: kalwinizm (założony przez Jana Kalwina) i anglikanizm (utworzony przez króla Anglii Henryka VIII). Wojny religijne zakończył pokój w Augsburgu w 1555 roku, wprowadzając zasadę "czyj kraj, tego religia".

Ważne: Musisz zapamiętać daty 1517 (początek reformacji) i 1555 (pokój w Augsburgu), bo one często pojawiają się na sprawdzianach!

Kontrreformacja

Kościół katolicki odpowiedział na reformację własną odnową, zwaną kontrreformacją. Głównym wydarzeniem był sobór trydencki, który obradował 18 lat! Ustalił on zasady, które miały naprawić Kościół.

Powstał nowy zakon - jezuici, założony przez Ignacego Loyolę. Jezuici zakładali szkoły i prowadzili misje. Kościół wprowadził też działania przeciw heretykom, m.in. inkwizycję i indeks ksiąg zakazanych.

Napięcia religijne doprowadziły do wybuchu wojny trzydziestoletniej, którą zakończył pokój westfalski w 1648 roku. Ustalił on nowy porządek religijny i polityczny w Europie.