Historia Klasa 6 - Europa i Świat w XVI Wieku

Ważne wydarzenia i narzędzia nawigacyjne

W latach 1450-1563 miało miejsce wiele przełomowych wydarzeń. Krzysztof Kolumb odkrył Amerykę w 1492 roku, a Vasco da Gama znalazł drogę morską do Indii w 1498 roku. W 1522 roku wyprawa Ferdynanda Magellana opłynęła świat po raz pierwszy!

Żeglarze używali specjalnych narzędzi do nawigacji. Kompas pomagał określić kierunek żeglugi, log mierzył prędkość statku, a astrolabium pozwalało ustalić pozycję statku dzięki gwiazdom.

Leonardo da Vinci $1452-1519$ był prawdziwym człowiekiem renesansu. Ten niezwykły artysta nie tylko malował, ale także tworzył rzeźby, pisał, a nawet interesował się architekturą, techniką, muzyką i medycyną.

Ciekawostka: Czy wiesz, że odkrycia geograficzne tego okresu zmieniły mapy świata na zawsze? Wcześniej ludzie nie wiedzieli nawet o istnieniu całych kontynentów!

Wielcy twórcy i odkrywcy renesansu

Oprócz Leonardo da Vinci, renesans wydał wielu innych geniuszy. Michał Anioł $1475-1564$ zasłynął jako wszechstronny rzeźbiarz, malarz, poeta i architekt. Rafael Santi $1483-1520$ był najmłodszym z trzech wielkich artystów włoskiego renesansu.

Ważne postacie tego okresu to również Jan Gutenberg $ok. 1400-1468$, który udoskonalił druk, oraz Mikołaj Kopernik $1473-1543$ - polski astronom, kanonik, ekonomista i lekarz. W dziedzinie religii działali Jan Kalwin $1509-1564$ i Marcin Luter $1483-1546$, którzy zapoczątkowali reformację.

W XV i XVI wieku pięć państw prowadziło wyprawy odkrywcze i zdobywało nowe ziemie: Hiszpania, Portugalia, Anglia, Francja i Holandia. Ważnym wydarzeniem historycznym był też upadek Konstantynopola w 1453 roku.

Pamiętaj! Rok 1453 (upadek Konstantynopola) uznaje się często za symboliczną datę końca średniowiecza i początku nowej epoki.

Dzieła renesansu i kluczowe pojęcia

Renesans zostawił nam wspaniałe dzieła sztuki. Leonardo da Vinci namalował słynną Monę Lisę $1503-1506$ i stworzył Rysunek człowieka witruwiańskiego. Michał Anioł wyrzeźbił Dawida $1501-1504$ i namalował Stworzenie Adama. Rafael Santi jest twórcą Madonny ze szczygłem i Szkoły ateńskiej.

Kilka ważnych pojęć z tego okresu to:

• Humanizm - nurt umysłowy i kulturalny odrodzenia
• Renesans - oznacza "odrodzenie"
• Jezuici - katolicki zakon męski
• Sobór Trydencki - ważny sobór Kościoła katolickiego

Sobór Trydencki miał ważne konsekwencje: potępił herezje i stworzył indeks ksiąg zakazanych. Ciekawy termin z tamtego okresu to konkwistador - tytuł nadawany przez króla Hiszpanii zdobywcom nowych ziem.

Uwaga: Humanizm stawiał człowieka i jego możliwości w centrum uwagi, co było wielką zmianą po średniowieczu skupionym na Bogu!

Skutki wielkich przemian

Udoskonalenie druku przez Gutenberga miało ogromny wpływ na społeczeństwo. Dzięki temu łatwiej można było rozpowszechniać nowe idee. Druk przyczynił się do rozwoju nauki, kultury i edukacji, stając się jednym z głównych motorów renesansu.

Reformacja również przyniosła ważne zmiany. Jej skutkami było powstanie nowych wyznań chrześcijańskich, wybuch wojen religijnych i reformy w Kościele katolickim. Główne przyczyny reformacji to sprzedaż odpustów, rzekome błędy w doktrynie katolickiej i grzeszność duchowieństwa.

Odkrycia geograficzne wprowadziły do Europy nowe towary kolonialne. Z Ameryki przywieziono kakao, tytoń, kukurydzę, ananasy, ziemniaki i kawę. Sprowadzono też trzcinę cukrową i bawełnę.

Czy wiesz? Ziemniaki, które dziś są podstawą polskiej kuchni, trafiły do Europy właśnie w okresie wielkich odkryć geograficznych!