DEMOKRACJA ATEŃSKA

Starożytni Grecy zamieszkiwali Półwysep Bałkański i wyspy Morza Śródziemnego. Nazywali siebie Hellenami, a swój kraj Helladą. Nie tworzyli jednego państwa, lecz żyli w małych, niezależnych miastach-państwach zwanych polis.

Najważniejszym greckim polis były Ateny, gdzie narodziła się demokracja. Nazwa ta pochodzi od greckich słów oznaczających "rządy ludu". W Atenach od V wieku p.n.e. o sprawach państwa decydowali obywatele poprzez głosowanie.

Fundamentami ateńskiej demokracji były trzy instytucje: zgromadzenie ludu (gdzie obywatele głosowali), sąd ludowy (rozstrzygający spory) oraz rada pięciuset (przygotowująca ustawy).

Ciekawostka: Choć Ateny są uznawane za pierwszą demokrację na świecie, prawo do głosowania mieli tylko dorośli mężczyźni będący obywatelami - kobiety, niewolnicy i cudzoziemcy nie mieli w niej udziału!

MITOLOGIA GRECKA

Starożytni Grecy wierzyli w wielu bogów, co nazywamy politeizmem. Ciekawe jest to, że bogowie greccy byli przedstawiani na podobieństwo ludzi - zarówno pod względem wyglądu, jak i cech charakteru. Takie przedstawianie bogów nazywamy antropomorfizmem.

Najważniejszych bogów było dwunastu i zamieszkiwali oni najwyższą górę Grecji - Olimp. Na ich czele stał Zeus - król bogów i władca błyskawic. Jego żoną była Hera, opiekunka małżeństw. Brat Zeusa, Posejdon, rządził morzami i oceanami, a drugi brat - Hades - władał podziemnym światem zmarłych.

W greckiej rodzinie bogów byli też inni ważni bogowie: Hefajstos (bóg ognia i kowalstwa), Atena (bogini mądrości i strategii wojennej), Afrodyta (bogini miłości i piękna) oraz Apollo (bóg słońca, muzyki i sztuki).

Warto wiedzieć: Mitologia grecka była dla Greków nie tylko religią, ale również sposobem wyjaśniania zjawisk przyrodniczych oraz przekazywania ważnych wartości!

NA OLIMPIJSKIM STADIONIE

Pierwsze igrzyska olimpijskie odbyły się w 776 roku p.n.e. i były organizowane co 4 lata przez ponad 1200 lat! Okres między zawodami nazywano olimpiadą i służył on Grekom jako sposób mierzenia czasu.

Miesiąc przed igrzyskami we wszystkich greckich polis obowiązywał pokój boży - zakaz prowadzenia wojen. Jeśli któreś miasto-państwo złamało ten zakaz, jego zawodnicy byli dyskwalifikowani z igrzysk.

Na igrzyskach rozgrywano głównie konkurencje lekkoatletyczne: biegi na różnych dystansach (nawet w hełmie z tarczą!), skoki w dal, rzuty oszczepem i dyskiem. Popularna była też ciężka atletyka, do której zaliczał się boks, zapasy oraz pankration (połączenie boksu i zapasów).

ARCHITEKTURA ATEN

Centrum Aten stanowił Akropol - skaliste wzgórze, na którym Grecy wznosili najwspanialsze budowle. Do dziś zachowały się tam arcydzieła architektury reprezentujące trzy style: dorycki (prosty i surowy), joński (bardziej ozdobny) oraz koryncki (najbardziej zdobiony, z kolumnami zakończonymi motywem liści).

Wspaniała ciekawostka: Podczas igrzysk olimpijskich wszyscy sportowcy startowali nago! Wierzono, że w ten sposób okazują szacunek bogom.

KULTURA GRECKA

Początki teatru greckiego związane są z chórem, który śpiewał pieśni na cześć boga Dionizosa. W VI wieku p.n.e. jeden z członków chóru zaczął odgrywać role postaci z mitów, co dało początek sztuce teatralnej. Z czasem zaczęto budować specjalne amfiteatry, gdzie wystawiano tragedie i komedie.

Grecy stworzyli też wybitne dzieła literackie. Najsłynniejszym poetą był Homer, autor dwóch wielkich eposów: Iliady (opisującej wojnę trojańską) i Odysei (opowiadającej o powrocie Odyseusza do domu po wojnie).

Grecka kultura miała ogromny wpływ na rozwój całej cywilizacji europejskiej. Jej ślady widać do dziś w literaturze, sztuce, architekturze, nauce i polityce wielu krajów, w tym również Polski.

Zapamiętaj: Greckie wynalazki, jak demokracja, teatr czy igrzyska olimpijskie, przetrwały do naszych czasów i nadal są ważną częścią naszej kultury!