Konflikt na Bliskim Wschodzie — wczoraj i dziś | Nowa Era, dział 3, temat 4

Powstanie Izraela i kryzys sueski

Narodziny nowego państwa

W 1948 roku powstało państwo Izrael, co wywołało natychmiastowy sprzeciw państw arabskich i serię wojen.

• Syjonizm: ruch dążący do utworzenia państwa żydowskiego w Palestynie.
• Podział ONZ: decyzja z 1947 roku o podziale Palestyny na część arabską i żydowską.
• Uchodźcy: około milion Palestyńczyków musiało opuścić swoje domy po wojnie o niepodległość.

Kryzys sueski (1956)

Nacjonalizacja Kanału Sueskiego przez Egipt doprowadziła do ataku Izraela, Francji i Wielkiej Brytanii.

💡 Uwaga: Choć militarnie atakujący wygrali, to naciski USA i ZSRS zmusiły ich do wycofania wojsk z Egiptu.

Wojny izraelskie i próby pokojowe

Kluczowe wojny

Konflikt arabsko-izraelski stał się ważną częścią zimnej wojny z udziałem USA i ZSRS.

• Wojna sześciodniowa (1967): błyskawiczny atak Izraela; zajęcie wzgórz Golan, Synaju i Jerozolimy.
• Wojna Jom Kippur (1973): niespodziewany atak państw arabskich w trakcie żydowskiego święta, odparty przez Izrael.

Walka o Palestynę i pokój

Palestyńczycy zaczęli walczyć o własne państwo, stosując także metody terrorystyczne.

• OWP: Organizacja Wyzwolenia Palestyny, na której czele stał Jaser Arafat.
• Intifada: masowe powstania i demonstracje Palestyńczyków przeciwko Izraelowi.

💡 Wskazówka: Układ w Camp David (1978) przyniósł przełom – Egipt jako pierwszy kraj arabski zawarł pokój z Izraelem.

Iran i Zatoka Perska

Rewolucja islamska (1979)

Obalenie prozachodniego szacha w Iranie całkowicie zmieniło ustrój tego państwa.

• Ajatollah Chomejni: religijny przywódca, który stanął na czele nowego, teokratycznego Iranu.
• Fundamentaliści: islamscy radykałowie wprowadzający surowe prawo religijne.

Wojny Iraku

Rządzony przez dyktatora Saddama Husajna Irak wywołał dwa krwawe konflikty.

• Wojna z Iranem (1980): wieloletni, krwawy konflikt graniczny bez jasnego zwycięzcy.
• Pustynna burza (1991): międzynarodowa operacja pod wodzą USA, która wyzwoliła Kuwejt zajęty przez Irak.

💡 Uwaga: Mimo przegranej w I wojnie w Zatoce Perskiej, Saddam Husajn utrzymał dyktatorską władzę w Iraku.