Zakończenie II Wojny Światowej: Kluczowe Fakty

Konferencja jałtańska i końcowe działania w Europie

Konferencja w Jałcie (4-11 lutego 1945 r.) była kluczowym spotkaniem, na którym Roosevelt i Stalin mieli decydujący głos. Ustalono tam podział Niemiec na cztery strefy okupacyjne (ZSRR, USA, Wielka Brytania, Francja), nałożenie reparacji wojennych oraz osądzenie hitlerowskich zbrodniarzy. Wschodnie tereny Polski zostały przyznane ZSRS, a Polska miała otrzymać w zamian tereny niemieckie. Te ustalenia ustanowiły tzw. porządek jałtański.

Na początku 1945 roku fronty wojenne uległy stabilizacji, ale Niemcy były już w trudnej sytuacji - brakowało im broni, amunicji i paliwa. Hitler odmawiał kapitulacji, licząc na konflikt między aliantami zachodnimi a ZSRS.

W grudniu 1944 r. Niemcy podjęli ostatnią próbę przejścia do ofensywy na froncie zachodnim. Ofensywa w Ardenach (16.12.1944) przyniosła początkowo sukcesy, ale szybko zabrakło im paliwa. Gdy poprawiła się pogoda, alianci wykorzystali swoją przewagę w lotnictwie i ostatecznie odepchnęli siły niemieckie.

Warto zapamiętać: Ofensywa w Ardenach była ostatnią dużą operacją ofensywną niemieckiej armii na froncie zachodnim, nazywana też "bitwą o wybrzuszenie".

Ostatnie uderzenia i kapitulacja Niemiec

12 stycznia 1945 rozpoczęła się potężna ofensywa sowiecka, w trakcie której wojska ZSRR sforsowały Wisłę, zajęły Prusy Wschodnie i przełamały niemiecką linię obronną "Wał Pomorski". Równocześnie w lutym 1945 r. alianci zachodni zaatakowali, zajmując Nadrenię i forsując Ren po zdobyciu mostu w Remagen, co doprowadziło do przełamania frontu.

Front przełamano również we Włoszech, gdzie Mussolini próbował uciec do Szwajcarii, ale został schwytany i rozstrzelany przez partyzantów. Klęska Niemiec była już tylko kwestią czasu.

Ostateczny cios zadała ofensywa sowiecka rozpoczęta 16 kwietnia 1945 r. Armia Czerwona przekroczyła Odrę i okrążyła Berlin, a walki o stolicę Niemiec trwały od 26 kwietnia do 2 maja 1945 r. W ich trakcie, 30 kwietnia, Hitler popełnił samobójstwo. Jednocześnie wojska amerykańskie wdarły się do Turyngii, spotykając się z Armią Czerwoną 25 kwietnia 1945 r. w Torgau.

Generał Alfred Jodl podpisał kapitulację przed wojskami USA i Wielkiej Brytanii 7 maja 1945 r., a oficjalny akt kapitulacji Niemiec podpisano 8 maja (według czasu ZSRR 9 maja), co oznaczało koniec wojny w Europie.

Kluczowa informacja: Spotkanie wojsk amerykańskich i sowieckich w Torgau 25 kwietnia 1945 r. było symbolicznym połączeniem frontów wschodniego i zachodniego.

Walki na Pacyfiku 1943-1945

Po bitwie pod Midway flota Japonii stała się słabsza od amerykańskiej i przeszła do defensywy. Pod koniec 1942 roku rozgorzały walki na Wyspach Salomona, gdzie na Guadalcanal Japończycy budowali lotniska zagrażające szlakom morskim zaopatrzenia dla Australii.

7 sierpnia 1942 r. amerykańska 1. Dywizja Piechoty Morskiej przeprowadziła desant na wyspę, rozpoczynając krwawe walki. USA zmusiło Japonię do ewakuacji, odnosząc pierwsze duże zwycięstwo na Pacyfiku. Japończycy walczyli jednak zdeterminowanie o każdą wyspę.

Amerykanie zastosowali taktykę "żabich skoków" - atakując wybrane, słabo bronione wyspy i przekształcając je w bazy wypadowe do kolejnych inwazji. Pozostałe wyspy odcinano od dostaw i neutralizowano. Siły generała Douglasa MacArthura systematycznie przesuwały się na zachód w kierunku Filipin.

W czerwcu 1944 r. USA dokonało desantu na Saipan, którego zdobycie umożliwiało budowę baz dla ciężkich bombowców. Japonia wysłała tam całą flotę, co doprowadziło do decydującej bitwy powietrzno-morskiej na Morzu Filipińskim (19-20 czerwca 1944), wygranej przez Amerykanów. W listopadzie rozpoczęły się naloty na Japonię.

Fascynujący fakt: Taktyka "żabich skoków" pozwoliła Amerykanom na szybsze dotarcie do Japonii bez konieczności zdobywania każdej wyspy, oszczędzając tysiące żyć.

Kapitulacja Japonii i koniec wojny

We wrześniu 1944 r. wojska USA przeprowadziły desant na Peleliu, a w październiku na Filipiny. W dniach 23-26 października 1944 r. rozegrała się powietrzno-morska bitwa w Zatoce Leyte, którą wygrały Stany Zjednoczone, mimo że Japonia po raz pierwszy użyła w niej kamikadze (pilotów-samobójców).

USA intensywnie bombardowało japońskie miasta, które ze względu na drewnianą zabudowę łatwo płonęły. Mimo to Tokio nie kapitulowało, a Japończycy przygotowali plan obrony, zakładający samobójcze ataki. Armia była uzbrojona nawet w bambusowe włócznie, granaty i ładunki wybuchowe.

Amerykanie, obawiając się długotrwałych walk i dużych strat, zdecydowali się zmusić Japonię do kapitulacji przy pomocy bomb atomowych. Prezydent Harry Truman wydał rozkaz zrzucenia bomb na Hiroszimę (6 sierpnia 1945) i Nagasaki (9 sierpnia 1945).

Po tych atakach Japonia uznała, że dalsza walka jest bezcelowa. Cesarz Hirohito zwrócił się do poddanych w historycznym przemówieniu radiowym. Ostatecznie 2 września 1945 r. na pokładzie pancernika USS Missouri japoński minister spraw zagranicznych Mamoru Shigemitsu podpisał akt kapitulacji, który przyjął generał MacArthur. To wydarzenie oznaczało koniec II wojny światowej.

Ważne do zapamiętania: Japonia skapitulowała nie wiedząc, że USA miały tylko dwie bomby atomowe - strach przed kolejnymi atakami przyspieszył decyzję o kapitulacji.