Demokratyzacja i ruchy społeczne XIX wieku
Druga połowa XIX wieku to okres intensywnej demokratyzacji w Europie Zachodniej. Monarchie absolutne ustępowały miejsca systemom parlamentarnym, a powszechne prawo wyborcze dla mężczyzn stawało się normą. Francja jako pierwsze państwo w Europie wprowadziła je już w 1848 roku po Wiośnie Ludów.
Ogromne znaczenie miał rozwój ruchu robotniczego, który zaczął organizować się w odpowiedzi na trudne warunki pracy w zakładach przemysłowych. W 1869 roku powstała pierwsza partia robotnicza - Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Niemiec (SPD). Pięć lat wcześniej, w 1864 roku, powołano w Londynie I Międzynarodówkę z inicjatywy Karola Marksa.
W ruchu robotniczym wykształciły się dwa główne nurty: rewolucyjny oraz reformistyczny (socjaldemokratyczny). Podczas gdy zwolennicy rewolucji dążyli do obalenia kapitalizmu drogą przewrotu, socjaldemokraci wybierali metodę stopniowych zmian poprzez udział w wyborach i pracę parlamentarną.
💡 Warto zapamiętać! Powszechne prawo wyborcze dla mężczyzn było wprowadzane stopniowo: Francja (1848), Niemcy (1871), Belgia (1893), Norwegia (1905), Finlandia (1906). W Polsce kobiety otrzymały prawa wyborcze już w 1918 roku, wcześniej niż w wielu krajach zachodnich!



