Monarchia Parlamentarna w Anglii

W 1625 roku na angielskim tronie zasiadł Karol I Stuart, dążący do wprowadzenia absolutyzmu we Francji. Jego działania doprowadziły do konfliktu z parlamentem i wojny domowej w 1642 roku.

Highlight: Oliver Cromwell stanął na czele parlamentarzystów, którzy w 1649 roku skazali króla Karola I Stuarta na śmierć, uznając go za "tyrana, zdrajcę i wroga ludu".

Po egzekucji króla Anglię ogłoszono republiką. Cromwell objął najwyższą władzę w państwie jako lord protektor, sprawując rządy dyktatorskie do swojej śmierci w 1658 roku.

W 1660 roku przywrócono monarchię w Anglii. W 1689 roku parlament uchwalił deklarację praw narodu angielskiego, zatwierdzoną przez króla Wilhelma III Orańskiego, co dało początek monarchii parlamentarnej w Anglii.

Definition: Monarchia parlamentarna to system rządów, w którym władza monarchy jest ograniczona przez parlament.

Oświecenie w Europie

Oświecenie to epoka, w której charakterystyczną cechą było kierowanie się rozumem. Popularnymi filozofami tego okresu byli:

• Monteskiusz, twórca zasady trójpodziału władzy
• Rousseau, autor koncepcji umowy społecznej

Quote: Według Rousseau, "państwo powinno funkcjonować na zasadzie umowy społecznej".

Inni ważni twórcy oświecenia to:

• Benjamin Franklin, konstruktor piorunochronu
• James Watt, twórca maszyny parowej
• Denis Diderot, autor wielkiej encyklopedii francuskiej

W drugiej połowie XVIII wieku narodził się klasycyzm, styl charakteryzujący się harmonią i oszczędnymi zdobieniami.

Highlight: Główne idee oświecenia to racjonalizm, empiryzm i wiara w postęp.

Nowe potęgi Europejskie

Absolutyzm oświecony to forma rządów, w której monarcha sprawował władzę absolutną, ale jednocześnie wprowadzał reformy inspirowane ideami oświecenia.

Example: W Prusach, Fryderyk II Wielki zniósł cenzurę i tortury, wprowadził tolerancję religijną i obowiązek szkolny dla chłopców.

W monarchii austriackich Habsburgów, za panowania Marii Teresy i Józefa II, przeprowadzono reformy takie jak:

• Utworzenie sieci urzędów podległych władzom w Wiedniu
• Nałożenie podatków na szlachtę i duchowieństwo
• Przyznanie wolności religijnej
• Zniesienie poddaństwa chłopów

W Rosji, Piotr I Wielki zmodernizował armię i założył nową stolicę - Petersburg.

Highlight: Na czym polegał absolutyzm oświecony: łączył silną władzę monarchy z reformami inspirowanymi ideami oświecenia.

Równocześnie w Ameryce Północnej rozwijało się europejskie osadnictwo, co doprowadziło do powstania 13 kolonii angielskich na wschodnim wybrzeżu. Konflikty między koloniami a Wielką Brytanią doprowadziły do protestów i bojkotów, co ostatecznie przyczyniło się do powstania Stanów Zjednoczonych Ameryki.

Vocabulary: Bojkot to forma protestu polegająca na unikaniu kogoś lub czegoś.

Monarchia absolutna we Francji

Absolutyzm we Francji rozpoczął się za panowania Henryka IV, który w 1598 roku wydał edykt nantejski, kończący wojny religijne. Jego następcy, Ludwik XIII i Ludwik XIV, umocnili władzę absolutną.

Definition: Monarchia absolutna to system, w którym władca ma pełnię władzy, może ustanawiać i wprowadzać w życie prawa, którym sam nie podlega.

Za rządów Ludwika XIV Francja prowadziła aktywną politykę gospodarczą pod kierownictwem ministra Jean-Baptiste'a Colberta. Zniesiono cła wewnętrzne, rozwijano przemysł i sprowadzano zagranicznych rzemieślników.

Example: Francja stworzyła armię liczącą około 250 000 żołnierzy, co pozwoliło na prowadzenie wielu wojen i poszerzenie terytorium kraju.

W 1685 roku Ludwik XIV unieważnił edykt nantejski, co doprowadziło do wygnania francuskich hugenotów.

Vocabulary: Hugenoci to francuscy protestanci, zwolennicy poglądów Jana Kalwina.