Konferencja w Poczdamie i powstanie ONZ

Konferencja pokojowa w Poczdamie (17 lipca - 2 sierpnia 1945) to kluczowe wydarzenie powojennej historii. Podczas niej alianci podzielili Niemcy na strefy okupacyjne, przyznali Polsce tereny niemieckie oraz zdecydowali o przymusowych wysiedleniach Niemców z Polski, Czechosłowacji i Węgier. Niemcy zostały obciążone reparacjami wojennymi, a ich przywódcy uznani za zbrodniarzy wojennych.

Równolegle, 25 kwietnia 1945 roku rozpoczęły się obrady konferencji założycielskiej Organizacji Narodów Zjednoczonych w San Francisco. Dwa miesiące później, 26 czerwca, podpisano Kartę Narodów Zjednoczonych, dokument określający działania i cele nowej organizacji.

ONZ miała stać na straży pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego. Do realizacji tych celów powołano specjalne siły pokojowe zwane "niebieskimi hełmami". Kluczową rolę w organizacji odgrywała Rada Bezpieczeństwa z pięcioma stałymi członkami: USA, Wielką Brytanią, Francją, ZSRR i Chinami.

Warto zapamiętać! Decyzje podjęte w Poczdamie całkowicie zmieniły mapę Europy Środkowej i stworzyły podstawy nowego ładu politycznego, który utrzymał się przez kilkadziesiąt lat.

Od okupacji Niemiec do podziału Europy

W każdej ze stref okupacyjnych Niemiec wprowadzono cztery podstawowe zasady: demilitaryzację (rozbrojenie armii), denazyfikację (usunięcie działaczy NSDAP), demokratyzację (budowa demokratycznych struktur) oraz dekartelizację (likwidacja wielkich monopoli przemysłowych).

12 marca 1947 roku prezydent USA Harry Truman ogłosił doktrynę, która przeszła do historii jako Doktryna Trumana. Zakładała ona udzielanie wsparcia finansowego, wojskowego i politycznego krajom zagrożonym przez komunizm. Pierwszymi beneficjentami tej doktryny stały się Turcja i Grecja.

Plan Marshalla, ogłoszony w czerwcu 1947 roku, stanowił kompleksowy program pomocy gospodarczej dla Europy. Przez cztery lata 16 państw zachodnioeuropejskich otrzymywało kredyty, żywność, surowce i maszyny, co znacząco przyspieszyło ich odbudowę po zniszczeniach wojennych.

Jednocześnie w latach 1945-1947 komunizm rozprzestrzeniał się w Europie Wschodniej. Polska, Węgry, Rumunia, Bułgaria, Albania, Jugosławia, a później Czechosłowacja padły ofiarą tzw. taktyki salami - stopniowego, ale konsekwentnego odsuwania opozycji od władzy.

Ciekawostka! Nazwa "taktyka salami" wzięła się od sposobu krojenia salami - plasterek po plasterku. Podobnie komuniści stopniowo, kawałek po kawałku, eliminowali swoich przeciwników politycznych.