Odrodzenie Rzeczypospolitej

Jesienią 1918 roku w całej Polsce zaczęły powstawać różne ośrodki władzy, które miały na celu przejęcie kontroli nad wyzwalanymi terytoriami:

• Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej - utworzony w Lublinie pod przewodnictwem Ignacego Daszyńskiego, planował nacjonalizację banków i reformę rolną
• Polska Komisja Likwidacyjna Galicji i Śląska Cieszyńskiego - powstała w Krakowie z Wincentym Witosem na czele, dążyła do włączenia zachodniej Galicji do Polski
• Tymczasowy Komitet Rządzący - działał we Lwowie z podobnymi celami
• Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego - działała w Cieszynie, umożliwiła przejęcie kontroli nad polską częścią Śląska Cieszyńskiego

Ważne pojęcie: Nacjonalizacja to przejęcie przez państwo prywatnego majątku lub kapitału.

Kalendarium odzyskania niepodległości:

• 8 listopada 1918 - zwolnienie Piłsudskiego z twierdzy magdeburskiej
• 10 listopada 1918 - przybycie Piłsudskiego do Warszawy
• 11 listopada 1918 - przejęcie przez Piłsudskiego władzy wojskowej (symboliczna data odzyskania niepodległości)
• 14 listopada 1918 - przekazanie Piłsudskiemu władzy cywilnej przez Radę Regencyjną
• 22 listopada 1918 - objęcie przez Piłsudskiego urzędu Tymczasowego Naczelnika Państwa

Piłsudski rozesłał notę informującą o powstaniu państwa polskiego. Pierwsze uznały naszą niepodległość Niemcy, natomiast kraje Ententy wstrzymały się z uznaniem nowych władz, akceptując jedynie Komitet Narodowy Polski z Romanem Dmowskim.

Ciekawostka: Józef Piłsudski spędził w twierdzy magdeburskiej ponad rok za odmowę złożenia przysięgi na wierność cesarzowi niemieckiemu.

Rząd Jędrzeja Moraczewskiego

Po przejęciu władzy Józef Piłsudski powołał tymczasowy rząd z Jędrzejem Moraczewskim jako premierem. Rząd ten miał funkcjonować do czasu przeprowadzenia wyborów i powołania sejmu.

Rząd Moraczewskiego wprowadził szereg ważnych reform społecznych:

• 8-godzinny dzień pracy - znaczące osiągnięcie dla klasy robotniczej
• Ubezpieczenia społeczne - podstawa systemu opieki socjalnej
• Płaca minimalna - zabezpieczenie podstawowych potrzeb pracowników
• Prawa wyborcze dla kobiet - przełomowa decyzja dająca Polkom pełnię praw obywatelskich

Przełomowy moment: Przyznanie praw wyborczych kobietom w 1918 roku było jedną z najbardziej postępowych decyzji w ówczesnej Europie - Polska była jednym z pierwszych krajów, które dały kobietom pełne prawa wyborcze.

Piłsudskiemu bardzo zależało na międzynarodowym uznaniu niepodległości Polski. W styczniu 1919 roku powołano nowy rząd z Ignacym Janem Paderewskim jako premierem.

Gabinet Paderewskiego został uznany na arenie międzynarodowej za legalny organ władz odrodzonej Polski, co było niezwykle ważnym krokiem w procesie odbudowy państwowości polskiej.

Warto wiedzieć: Ignacy Jan Paderewski był nie tylko wybitnym politykiem, ale przede wszystkim światowej sławy pianistą i kompozytorem, co znacząco pomogło w zyskaniu międzynarodowego uznania dla sprawy polskiej.