Podział ziem polskich po 1939 roku

Po ataku na Polskę Niemcy i ZSRR zawarli Traktat Sowiecko-Niemiecki o granicach i przyjaźni 28 września 1939 roku. Pierwotną linię podziału przesunięto z Wisły na Bug.

Ziemie pod okupacją niemiecką zostały podzielone na dwie części. Pierwsza to obszary wcielone bezpośrednio do III Rzeszy, obejmujące Pomorze Gdańskie z Gdańskiem, Wielkopolskę, część Mazowsza, Górny Śląsk i Suwalszczyzną. Druga część to Generalne Gubernatorstwo, które objęło większość Mazowsza (wraz z Warszawą), Podlasie Lubelskie oraz Małopolskę.

Warto zapamiętać! Generalne Gubernatorstwo miało służyć jako zaplecze gospodarcze III Rzeszy, a nie jako obszar przeznaczony do germanizacji, jak ziemie wcielone do Niemiec.

Terror okupacyjny

Okupacja radziecka miała na celu całkowitą sowietyzację zajętych terenów. Władze przeprowadzały nacjonalizację (przejęcie prywatnego majątku przez państwo) oraz kolektywizację (tworzenie wspólnych gospodarstw). Represje obejmowały zsyłki do łagrów (obozów pracy) oraz masowe deportacje na Syberię i do Kazachstanu $1940-1944$.

Najstraszniejszym aktem sowieckiej zbrodni była zbrodnia katyńska z kwietnia-maja 1940. W Katyniu, Charkowie i Miednoje zamordowano około 22 tysiące polskich oficerów i przedstawicieli inteligencji.

Okupacja niemiecka charakteryzowała się masowymi mordami, więzieniami, tworzeniem obozów koncentracyjnych i przymusowymi wysiedleniami. Generalnym Gubernatorstwem zarządzał Hans Frank, nazywany "katem Polaków", urzędujący w Krakowie.

Ważne! Obie okupacje miały wspólny cel - zniszczenie polskiej tożsamości narodowej poprzez eliminację elit intelektualnych i kulturalnych.

Mechanizmy niemieckiej kontroli

Niemcy stworzyli rozbudowany system kontroli nad polskim społeczeństwem. Wprowadzili volklistę (niemiecką listę narodowościową) oraz zorganizowali polskojęzyczną prasę propagandową, zwaną "gadzinówką". Do pomocy w utrzymaniu porządku powołali Polską Policję Granatową.

Terror hitlerowski obejmował liczne łapanki i systematyczne akcje skierowane przeciwko Polakom. Operacja "Tannenberg" doprowadziła do zamordowania kilkudziesięciu tysięcy polskich obywateli. W ramach "Akcji Specjalnej Kraków" w listopadzie 1939 aresztowano krakowskich profesorów.

Niemcy prowadzili też akcje pacyfikacyjne wymierzone w polską inteligencję (wiosna 1940). Głównym narzędziem terroru było Gestapo - tajna niemiecka policja, która tropiła wszelkie przejawy oporu.

Pamiętaj! Mimo terroru Polacy stworzyli Polskie Państwo Podziemne - największą konspiracyjną organizację w okupowanej Europie, która prowadziła walkę z okupantem i przygotowywała się do odbudowy niepodległego państwa.