Pierwotny ustrój Aten

Na początku Atenami rządziły najbogatsze rody, które wybierały dziewięciu archontów - najważniejszych urzędników. Po roku sprawowania władzy archonci wchodzili do Rady Areopagu, gdzie zasiadali już do końca życia i pilnowali przestrzegania praw.

W VII wieku p.n.e. w państwie wybuchły poważne konflikty społeczne. Najbiedniejsi obywatele, którzy nie mogli spłacić długów, trafiali w niewolę i byli sprzedawani poza granice miasta. To była katastrofa dla zwykłych ludzi!

Aby rozwiązać ten problem, w 621 roku p.n.e. Drakon uporządkował prawa, ale były one tak surowe, że powstało powiedzenie "drakońskie prawa". Dopiero Solon w 594 roku p.n.e. wprowadził prawdziwe reformy - zniósł długi, zlikwidował niewolę za długi i podzielił obywateli na klasy majątkowe.

Ciekawostka: Wyrażenie "drakońskie prawa" używamy do dziś, gdy mówimy o bardzo surowych zasadach!

Po okresie zamieszek władzę przejął Pizystrat, który został tyranem. Mimo że wygnał swoich przeciwników, jego rządy przyniosły spokój i rozwój - powstało wtedy wiele pięknych świątyń, w tym słynna Świątynia Zeusa Olimpijskiego.

Początki demokracji ateńskiej i jej instytucje

Po upadku tyranii w 508 roku p.n.e. Klejstenes wprowadził rewolucyjne reformy, które dały początek demokracji ateńskiej - rządom wszystkich obywateli. Podzielił kraj na 10 jednostek zwanych fylami i stworzył nowe instytucje władzy.

Najważniejszą instytucją było Zgromadzenie Ludowe (eklezja), które spotykało się 40 razy w roku na wzgórzu Pnyks. Mógł w nim uczestniczyć każdy obywatel po 20. roku życia i tam podejmowano wszystkie ważne decyzje państwowe.

Rada Pięciuset przygotowywała obrady zgromadzenia i składała się z 50 losowo wybranych przedstawicieli z każdej fyli. Zajmowała się bieżącymi sprawami państwa i nadzorowała urzędników.

Sprawiedliwość zapewniał Sąd Ludowy (Heliaja) z 6000 sędziów wybieranych losowo spośród obywateli po 30. roku życia. Wojskiem dowodzili strategowie - dziesięciu dowódców wybieranych na rok przez głosowanie.

Ważne: Większość urzędów sprawowano bez wynagrodzenia - to była służba dla państwa!

Klejstenes wprowadził też ostracyzm - procedurę, która pozwalała obywatelom oceniać swoich przywódców. Najsłynniejszym strategiem był Perykles, który przez 15 lat kierował ateńskim wojskiem i doprowadził miasto do największej świetności.