Przygotowania do powstania - organizacje spiskowe

Zanim doszło do wybuchu w Krakowie, przez lata działały tajne organizacje przygotowujące grunt pod powstanie trójzaborowe. Najważniejsze z nich to Stowarzyszenie Ludu Polskiego kierowane przez Szymona Konarskiego oraz Komitet Poznański pod wodzą Karola Libelta.

Plany wielkiego powstania obejmującego wszystkie trzy zabory opracowali Karol Libelt, Ludwik Mierosławski i Bronisław Dąbrowski. Niestety, w lutym 1846 roku doszło do masowych aresztowań, które pokrzyżowały te ambitne zamiary.

Po fiasku planów trójzaborowych, działania przeniesiono do Krakowa - ostatniego skrawka wolnej ziemi polskiej. To tutaj miało się rozegrać to, co nie udało się w większej skali.

Pamiętaj: Kraków był wtedy jedyną wolną republiką polską - Rzeczpospolitą Krakowską pod protektoratem mocarstw.

Przebieg powstania krakowskiego (luty 1846)

18 lutego 1846 roku rozpoczęły się działania zbrojne w Krakowie. Po początkowych sukcesach - gdy wojska austriackie zostały wyparte z miasta - 22 lutego ogłoszono powstanie Rządu Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej.

W skład rządu weszli Ludwik Gorzkowski, Jan Tyssowski i Aleksander Grzegorzewski. Najważniejszym dokumentem był Manifest do narodu polskiego, który zapowiadał zniesienie pańszczyzny i uwłaszczenie chłopów oraz likwidację przywilejów stanowych.

24 lutego władzę przejął Jan Tyssowski, a jego sekretarzem został Edward Dembowski - postać symboliczna powstania. 27 lutego Dembowski zginął w walce, co było początkiem końca całego zrywu.

W marcu 1846 roku nastąpiła kapitulacja Krakowa, co oznaczało upadek autonomicznej Rzeczpospolitej Krakowskiej i jej włączenie do Austrii.

Ważne: Powstanie trwało zaledwie miesiąc, ale jego konsekwencje polityczne były ogromne.