Przebieg powstania styczniowego

Przebieg powstania styczniowego charakteryzował się walką partyzancką i zmianami na stanowisku dyktatora powstania:

1. Ludwik Mierosławski (czerwoni) - jego dowództwo zakończyło się porażkami
2. Marian Langiewicz (biali) - szybko złożył broń po dwóch przegranych bitwach
3. Romuald Traugutt - zreorganizował oddziały powstańcze, dzięki czemu powstanie przetrwało dłużej

Quote: "Gdy planowana aktywna walka wobec silnego wroga nie odniosła skutku, powstanie nabrało charakteru walki partyzanckiej."

Inne ważne postacie powstania:

• Stefan Bobrowski - kierował organizacją czerwonych
• Ksiądz Stanisław Brzóska - prowadził walki partyzanckie na Podlasiu do 1865 roku

Znaczące bitwy:

• Bitwa pod Żyrzynem (8.08.1863) - zwycięska dla Polaków
• Bitwa pod Ignacewem (8.05.1863) - zwycięska dla Rosjan

Example: Czapka powstańców styczniowych nazywana była "fez".

Powstanie styczniowe na arenie międzynarodowej:

• Zaangażowanie ochotników z innych krajów (np. Francesco Nullo, Frances de Rochebrune)
• Konwencja Alvenslebena (1863) - pruska pomoc dla Rosji
• Brak realnej pomocy dla Polaków ze strony innych państw

Przyczyny upadku powstania styczniowego:

1. Brak poparcia ze strony innych państw
2. Brak poparcia chłopstwa (popierali Rosjan dzięki uwłaszczeniu)
3. Słabe przygotowanie militarne

Skutki i represje po powstaniu styczniowym

Represje po powstaniu styczniowym wprowadzone przez cara Aleksandra II obejmowały:

1. Egzekucje powstańców (rozstrzelanie lub powieszenie)
2. Zsyłki na katorgę na Syberię
3. Konfiskaty majątków
4. Wprowadzenie obowiązkowego języka rosyjskiego w szkołach
5. Represje wobec Kościoła katolickiego

Highlight: Represje po powstaniu styczniowym w zaborze rosyjskim były szczególnie dotkliwe i długotrwałe.

Rusyfikacja po powstaniu styczniowym objęła m.in.:

• Zmianę nazwy Królestwa Polskiego na Kraj Nadwiślański
• Likwidację odrębności administracyjnej i kulturowej

Reakcją na represje było:

• Powstanie zabajkalskie na Syberii w 1866 roku
• Rozwój tajnego szkolnictwa (tajne komplety, Uniwersytet Latający)
• Działalność patriotyczna na emigracji (Hotel Lambert, Zjednoczenie Emigracji Polskiej)

Definition: Trójlojalizm - postawa występująca w trzech zaborach, polegająca na zgodzie z zaborcą.

Skutki powstania styczniowego obejmowały również:

• Rozwój pozytywizmu warszawskiego
• Zmianę strategii walki o niepodległość na pracę organiczną i pracę u podstaw

Vocabulary: Praca organiczna - działalność społeczno-ekonomiczna mająca na celu wzmocnienie polskiego społeczeństwa pod zaborami.

Zabór rosyjski po powstaniu styczniowym charakteryzował się wzmożoną rusyfikacją i ograniczeniem swobód Polaków, co jednak nie zdołało stłumić dążeń niepodległościowych narodu polskiego.

Stronnictwa polityczne i przyczyny powstania styczniowego

Przyczyny powstania styczniowego można podzielić na pośrednie i bezpośrednie. Wśród głównych stronnictw politycznych wyróżniamy:

Biali - dążyli do działalności legalnej i kompromisu z zaborcami. Ich organem była Dyrekcja Krajowa.

Czerwoni - opowiadali się za natychmiastowym powstaniem i uwłaszczeniem chłopów. Działali poprzez Komitet Centralny.

Highlight: Andrzej Zamoyski i Aleksander Wielopolski to kluczowe postacie reprezentujące umiarkowane stanowisko przed powstaniem.

Przyczyny pośrednie powstania styczniowego:

1. Odwilż posewastopolska - liberalizacja polityki wewnętrznej cara Aleksandra II
2. Działalność Towarzystwa Rolniczego Andrzeja Zamoyskiego
3. Reformy Aleksandra Wielopolskiego

Przyczyny bezpośrednie powstania styczniowego:

1. Niekończące się manifestacje patriotyczne
2. Wprowadzenie stanu wojennego 14.10.1861 przez Rosjan
3. Branka - przymusowy pobór do wojska rosyjskiego

Vocabulary: Branka - przymusowy pobór Polaków do armii carskiej, który stał się bezpośrednią przyczyną wybuchu powstania.

Powstanie styczniowe rozpoczęło się 22 stycznia 1863 roku manifestem Tymczasowego Rządu Narodowego.