Przemiany polityczno-społeczne w Europie

Rewolucja przemysłowa przekształciła dawne społeczeństwo stanowe w społeczeństwo industrialne. W drugiej połowie XIX wieku w wielu krajach europejskich nastąpiła demokratyzacja życia publicznego. Dawni poddani stali się obywatelami z prawami politycznymi.

Podczas gdy w Rosji wciąż panował absolutyzm, w Europie Zachodniej rozwijały się monarchie parlamentarne, z Wielką Brytanią jako wzorem tego systemu. W innych państwach umacniał się ustrój republikański. Wybory powszechne dla mężczyzn stały się coraz popularniejsze.

W 1864 roku marksiści utworzyli w Londynie Międzynarodowe Stowarzyszenie Robotników (Międzynarodówkę). Z powodu wewnętrznych podziałów organizacja szybko się rozpadła, ale z jej części powstała socjaldemokracja - ruch preferujący demokratyczne metody działania. W wielu krajach zaczęły powstawać partie robotnicze.

💡 Ciekawostka: Encyklika "Rerum novarum" wydana przez papieża Leona XIII stała się podstawą dla powstania chrześcijańskiej demokracji (chadecji), która stanowiła odpowiedź Kościoła na problemy robotników.

Pod koniec XIX wieku pojawiły się też nowe ideologie - chrześcijańska demokracja (chadecja) oraz nowoczesny nacjonalizm. Skrajni nacjonaliści, czyli szowiniści, zaczęli dzielić narody na lepsze i gorsze. W odpowiedzi na nasilający się antysemityzm, wśród Żydów rozwinął się syjonizm - żydowski ruch narodowy.

Emancypacja kobiet

Pod wpływem przemian społecznych i postępującej demokratyzacji kobiety zaczęły dążyć do umocnienia swojej pozycji w życiu publicznym. Osoby walczące o równouprawnienie i niezależność kobiet od mężczyzn nazywano emancypantkami.

Szczególnie aktywne były sufrażystki - kobiety walczące o prawa wyborcze dla swojej płci. Ich działalność była przełomowa dla historii równouprawnienia płci.

📝 Warto zapamiętać: Termin "sufrażystki" pochodzi od angielskiego słowa "suffrage" oznaczającego prawo wyborcze. Była to jedna z pierwszych dobrze zorganizowanych grup walczących o prawa kobiet.

Ruch emancypacyjny stanowił ważny element przemian społecznych w Europie tego okresu, zapoczątkowując długą drogę ku równości płci, którą społeczeństwa europejskie kontynuują do dziś.