Republika Francuska - upadek monarchii

Wszystko zaczęło się, gdy Francja wypowiedziała wojnę Austrii i Prusom w 1792 roku. Rewolucjoniści chcieli szerzyć swoje idee w całej Europie, ale ponosili klęski na froncie.

Ludność obwiniała o porażki króla Ludwika XVI i jego nielubianą żonę Marię Antoninę. Do niezadowolenia przyczyniły się też wysokie ceny żywności. Wściekli Francuzi zaatakowali pałac królewski, a rodzina królewska trafiła do więzienia.

We wrześniu 1792 roku nastąpił historyczny moment - parlament zniósł monarchię i ogłosił Francję republiką. Oznaczało to, że pełnia władzy należała teraz do parlamentu wybieranego przez naród. Kilka miesięcy później, na początku 1793 roku, Ludwik XVI został oskarżony o zdradę narodu i stracony na gilotynie.

Ciekawostka: Gilotyna, choć kojarzy się z okrucieństwem rewolucji, była wtedy uważana za "humanitarny" sposób wykonywania kary śmierci, ponieważ powodowała szybką śmierć w przeciwieństwie do innych metod egzekucji.

Terror jakobinów

Po ścięciu króla prawie cała Europa wystąpiła przeciwko Francji. Wielka Brytania, Holandia, Hiszpania, Portugalia i inne kraje utworzyły sojusz, który miał obalić republikę.

W tym samym czasie sytuacja wewnętrzna Francji była tragiczna. Brakowało żywności, ceny rosły, a wśród biednych zapanował głód. Wykorzystało to radykalne stronnictwo jakobinów z Maksymilianem Robespierre'em na czele, które przejęło władzę.

Jakobini wprowadzili rządy terroru, twierdząc, że tylko w ten sposób można pokonać wrogów rewolucji. Powołali Trybunał Rewolucyjny, który wydawał tylko dwa rodzaje wyroków: uniewinnienie lub śmierć. Niestety, najczęściej zapadał ten drugi.

Najkrwawszy okres, zwany Wielkim Terrorem, przypadł na czerwiec i lipiec 1794 roku. W tych miesiącach gilotyna nie przestawała pracować, a życie straciło około 14 tysięcy osób. Strach zapanował w całej Francji.

Uwaga: Choć jakobini są zapamiętani głównie z powodu terroru, udało im się również opanować kryzys w kraju i poprawić sytuację wojsk francuskich na froncie.

Upadek jakobinów i nowy porządek

Terror nie mógł trwać wiecznie. W lipcu 1794 roku nastąpił nieoczekiwany zwrot - przywódcy jakobinów, w tym sam Robespierre, zostali aresztowani i straceni na tej samej gilotynie, którą sami tak chętnie stosowali wobec innych.

Władzę przejęli umiarkowani zwolennicy rewolucji. Natychmiast rozwiązali znienawidzony Trybunał Rewolucyjny i w 1795 roku uchwalili nową konstytucję. Zgodnie z nią władzę wykonawczą sprawował pięcioosobowy rząd zwany dyrektoriatem.

Nowa konstytucja dawała prawa wyborcze wszystkim obywatelom płacącym podatki. Jednak kandydować na urzędy mogli tylko ludzie zamożni, głównie bogata burżuazja, która w ten sposób zdobyła wpływ na rządy. Mimo tych ograniczeń, zachowano najważniejsze zdobycze rewolucji: równość wobec prawa, rozdział Kościoła od państwa, prawo do własności oraz swobodę działalności gospodarczej.

Pamiętaj: Rewolucja Francuska, mimo wszystkich swoich okrucieństw, wprowadziła do Europy nowe idee, takie jak równość obywateli i rządy reprezentatywne, które dziś uznajemy za oczywiste.