Rosja przed rewolucją i luty 1917

Kryzys wojenny

Udział w I wojnie światowej całkowicie zrujnował Rosję i wywołał skrajne niezadowolenie społeczne.

• Skutki wojny: głód, bieda, miliony ofiar oraz powszechna niechęć do cara Mikołaja II.
• Żądania ludzi: natychmiastowe zakończenie walk, reformy i demokratyzacja państwa.

Rewolucja lutowa

W lutym 1917 roku w Piotrogrodzie wybuchły masowe protesty, które zapoczątkowały rewolucję.

💡 Wskazówka: Rewolucja lutowa wybuchła spontanicznie z powodu głodu i zmęczenia wojną, a nie z inicjatywy bolszewików.

Obalenie cara i przewrót bolszewicki

Dwuwładza w Rosji

Abdykacja cara Mikołaja II (15 marca 1917 r.) zmieniła Rosję w republikę, w której rządził chaos.

• Rząd Tymczasowy: nie zakończył wojny ani nie opanował kryzysu gospodarczego.
• Rady Delegatów: lewicowe komitety robotników i żołnierzy, które konkurowały z rządem o władzę.

Rewolucja październikowa

Włodzimierz Lenin wykorzystał kryzys i przeprowadził zamach stanu w dniach 24–26 października 1917 roku.

• Bolszewicy: przejęli władzę siłą, obiecując ludziom natychmiastowy pokój i ziemię.

💡 Wskazówka: Rosja stała się republiką już po rewolucji lutowej, a nie dopiero po przejęciu władzy przez Lenina.

Dyktatura bolszewików i pokój w Brześciu

Czerwony terror

Bolszewicy szybko zlikwidowali demokrację, wprowadzając krwawą dyktaturę jednopartyjną.

• Czeka: tajna policja polityczna stosująca bezwzględny terror wobec przeciwników.
• Łagry: obozy przymusowej pracy, do których trafiali wszyscy uznani za wrogów nowego systemu.

Traktat w Brześciu Litewskim

W marcu 1918 roku komuniści podpisali skrajnie niekorzystny traktat pokojowy z państwami centralnymi.

• Skutki: Rosja wycofała się z wojny, tracąc m.in. Estonię, Litwę, Łotwę i Białoruś.

💡 Wskazówka: Bolszewicy oddali Niemcom ogromne terytoria, aby zyskać czas na walkę o władzę we własnym kraju.

Wojna domowa i kalendarzowy chaos

Wojna domowa

Wojna o władzę w Rosji toczyła się między komunistami a ich przeciwnikami.

• Armia Czerwona: wojsko bolszewików stworzone do walki z przeciwnikami rewolucji.
• Biali: generałowie wierni carowi, wspierani przez państwa ententy; ostatecznie przegrali starcie.

Dwa kalendarze

Przedziwne daty rewolucji wynikają z faktu, że w Rosji obowiązywał opóźniony kalendarz juliański.

• Różnica dat: rewolucja październikowa według kalendarza gregoriańskiego wybuchła w listopadzie ($6/7$ XI).

💡 Wskazówka: Nazwy rewolucji (lutowa i październikowa) pochodzą ze starego kalendarza juliańskiego, który Rosja porzuciła w 1918 roku.