Reformy Sejmu Wielkiego i Konstytucja 3 maja

Sejm Wielki (1788-1792) wprowadził szereg istotnych reform, które miały na celu wzmocnienie państwa polskiego. Najważniejsze z nich to:

1. Likwidacja Rady Nieustającej
2. Wprowadzenie trójpodziału władzy
3. Pozbawienie szlachty-gołoty prawa głosu
4. Zwiększenie liczebności armii do 100 tysięcy (zrealizowano 65 tysięcy)
5. Przyznanie praw mieszczanom (tzw. "czarna procesja")

Highlight: "Czarna procesja" pod przewodnictwem Jana Dekierta domagała się przyznania praw mieszczanom, w tym możliwości nabywania ziemi i uzyskania głosu doradczego w sprawach miejskich.

Konstytucja 3 maja, uchwalona w 1791 roku, była drugą na świecie i pierwszą w Europie nowoczesną konstytucją. Jej najważniejsze postanowienia to:

1. Zniesienie wolnej elekcji i wprowadzenie tronu dziedzicznego
2. Likwidacja liberum veto i wprowadzenie prawa podejmowania decyzji większością głosów
3. Przekształcenie Polski w monarchię konstytucyjną
4. Włączenie prawa o miastach
5. Zastosowanie trójpodziału władzy

Quote: "Polska staje się monarchią konstytucyjną" - to jedno z kluczowych postanowień Konstytucji 3 maja.

W reakcji na reformy Sejmu Wielkiego i Konstytucję 3 maja, przedstawiciele stronnictwa konserwatywnego w porozumieniu z Katarzyną Wielką zawiązali konfederację targowicką pod hasłem obrony zagrożonej wolności szlacheckiej.

Vocabulary: Kosynierzy - żołnierze pierwszych formacji ochotniczych i milicyjnych, uzbrojeni w kosy bojowe.

Te wydarzenia i reformy stanowią kluczowe elementy historii Polski w XVIII wieku i są często przedmiotem sprawdzianów dla uczniów klasy 6.

Chronologia wydarzeń i kluczowe pojęcia

Rzeczpospolita w XVIII wieku to okres pełen istotnych wydarzeń i reform. Oto najważniejsze z nich w porządku chronologicznym:

1. Konfederacja barska (1768)
2. I rozbiór Polski (1772)
3. Powstanie Komisji Edukacji Narodowej (1773)
4. Początek Sejmu Wielkiego (1788)
5. Uchwalenie Konstytucji 3 maja (1791)
6. Konfederacja targowicka (1792)
7. II rozbiór Polski (1793)
8. III rozbiór Polski (1795)

Vocabulary: Sejm niemy - jednodniowa sesja sejmu Rzeczypospolitej Obojga Narodów z 1 lutego 1717 roku w Warszawie, zwołana przez Augusta II Mocnego.

Definition: Prawa kardynalne - przepisy prawa ustalające podstawowe zasady ustroju państwa.

Highlight: Rada Nieustająca była najwyższą władzą wykonawczą w Rzeczypospolitej.

Wśród ważnych postaci tego okresu należy wymienić:

• Stanisława Konarskiego - założyciela Collegium Nobilium
• Grzegorza Piramowicza - sekretarza KEN i autora elementarza do szkół parafialnych
• Stanisława Staszica - pisarza politycznego i filozofa
• Hugo Kołłątaja - wpływowego polityka schyłku XVIII wieku
• Tadeusza Kościuszkę - bohatera wojny z Rosją w 1792 roku

Example: Tadeusz Kościuszko wsławił się męstwem podczas wojny z Rosją, za co otrzymał Order Virtuti Militari.