Rzym — początki, ekspansja i przyczyny upadku (1 LO, zakres rozszerzony)

Początki Rzymu

Narodziny państwa

Rzym powstał w środkowej Italii, na terenie zamieszkanym m.in. przez Etrusków, Italików oraz Greków.

• Założenie Rzymu: legendarny rok 753 p.n.e. (Romulus i Remus).
• Trzy ustroje: okres królestwa ($753-509$ p.n.e.), republiki ($509-27$ p.n.e.) oraz cesarstwa ($27$ p.n.e. – $476$ n.e.).
• Obalenie monarchii: w $509$ r. p.n.e. wygnano ostatniego króla, Tarkwiniusza Pysznego, i wprowadzono republikę.

💡 Mnemotechnika: Zapamiętaj kolejność ustrojów Rzymu za pomocą pierwszych liter: Król Rządzi Cesarstwem (Królestwo $\rightarrow$ Republika $\rightarrow$ Cesarstwo).

Społeczeństwo i ekspansja

Podział społeczny i armia

Obywatele Rzymu dzielili się na zamknięte, walczące o wpływy grupy. Siłą Rzymu była karna armia, której podstawę stanowił legion.

• Patrycjusze: bogate rody, posiadające pełne prawa i zasiadające w senacie.
• Plebejusze: wolni, ale początkowo ubożsi obywatele bez wpływów politycznych.
• Niewolnicy: ludzie pozbawieni jakichkolwiek praw, traktowani jak własność.

Wojny punickie

Rzym walczył z Kartaginą o panowanie nad Morzem Śródziemnym w trzech wojnach:

• I wojna punicka ($264-241$ p.n.e.): Rzym zdobywa m.in. Sycylię.
• II wojna punicka ($218-201$ p.n.e.): najazd wodza Kartaginy, Hannibala.

💡 Wskazówka: Kartagińczyków nazywano Punijczykami – stąd nazwa konfliktów.

Upadek Imperium

Kryzys i podział

Zbyt wielki obszar i problemy gospodarcze doprowadziły do osłabienia Rzymu.

• Podział cesarstwa: w 395 r. państwo podzielono na rzymskie Cesarstwo Zachodnie i Wschodnie ze stolicą w Konstantynopolu.
• Kryzys wewnętrzny: brak wojen ograniczył dopływ tanich niewolników, co zniszczyło rolnictwo.
• Wielka wędrówka ludów: najazdy plemion barbarzyńskich przypieczętowały upadek Rzymu w 476 r.

Nowa religia

• Edykt mediolański ($313$ r.): cesarz Konstantyn Wielki daje wolność chrześcijanom.
• Edykt Teodozjusza ($392$ r.): chrześcijaństwo staje się jedyną religią państwową.

💡 Uwaga: Rok 476 (upadek Cesarstwa Zachodniego) to symboliczny koniec starożytności i początek średniowiecza.