Społeczność w greckiej polis

Życie w starożytnej Grecji było bardzo uporządkowane i podzielone według jasnych zasad. Podział między kobietami a mężczyznami był fundamentem organizacji społecznej - kobiety spędzały niemal całe życie w domu, wychowując dzieci i zajmując się pracami domowymi jak przędzenie i tkanie.

Mężczyźni natomiast spędzali większość czasu poza domem i mieli obowiązek zostawić po sobie spadkobierców. Społeczeństwo dzieliło się również na obywateli wolnych i niewolników - ci drudzy stanowili podstawową siłę roboczą, szczególnie w gospodarstwach rolniczych.

Niewolnicy mieli status dziedziczny i pochodzili zazwyczaj spoza świata greckiego. Nie należeli do wspólnoty i spotykała ich pogarda ze strony obywateli. Najgorzej mieli ci, którzy pracowali w attyckich kopalniach srebra.

Pamiętaj: Tylko obywatele mieli poczucie niezależności i mogli uczestniczyć w życiu politycznym polis.

Wierzenia i religia starożytnych Greków

Religia grecka formowała się już w okresie mykeńskim i opierała się na wierze w najwyższe bóstwo - Zeusa, boga nieba, światła i pogody. Grecy nadawali swoim bogom cechy ludzkie (antropomorfizm) i tworzyli o nich mity opowiadające o ich czynach i charakterach.

Mity greckie ukształtowały się w czasach Homera i Hezjoda (autor "Teogonii"). Według Hezjoda świat powstał z chaosu, z którego wyłonili się Gaja i Uranos.

Grecy byli bardzo religijni i wszystko zawdzięczali bogom olimpijskim. Sprawowanie kultu było obowiązkiem społeczności - składano ofiary ze zwierząt, organizowano procesje i święta. Udział w kulcie społecznym był obowiązkowy dla każdego obywatela - brak uczestnictwa groził oskarżeniem o bezbożność i karą śmierci.

Ciekawostka: W procesjach religijnych kobiety i mężczyźni szli oddzielnie, ale kobiety miały też swoje własne święta, w których mężczyźni w ogóle nie brali udziału.

Poezja i teatr w życiu Greków

Poezja grecka była nierozerwalnie związana z uroczystościami religijnymi. Eposy Homera - "Iliada" i "Odyseja" - stanowiły podstawę wykształcenia Greków i na nich uczono się czytać oraz pisać.

Teatr grecki rozwijał się podczas Wielkich Dionizjów - kilkudniowych uroczystości ku czci Dionizosa. Pierwszy dzień to pieśni chóralne, drugi - komedie, trzeci - tragedie. Wszystkie teksty były tworzone specjalnie na tę okazję i wystawiane tylko raz!

Najsłynniejsi tragicy ateńscy to Ajschylos, Sofokles i Eurypides, a najbardziej znany komediopisarz to Arystofanes. Tragedia przedstawiała problemy człowieka i jego upadek, podczas gdy komedia komentowała politykę i wyśmiewała publiczne postacie.

Paideia grecka (proces kształcenia) miała na celu wychowanie obywatela wykształconego i kulturalnego. Państwo ateńskie nawet wypłacało ubogim zasiłek, żeby mogli pójść do teatru!

Ważne: Poziom teatru w Atenach był najwyższy spośród wszystkich greckich polis.

Sport i igrzyska w starożytnej Grecji

Sport w życiu Greków miał charakter religijny i odświętny - zawody sportowe nazywane agonami łączyły się z kultem bogów. Igrzyska panhelleńskie organizowano dla wszystkich Hellenów w ośrodkach religijnych o szczególnym znaczeniu.

Pierwsze igrzyska olimpijskie odbyły się w 776 roku p.n.e. w Olimpii. Igrzyska organizowano także w Delfach, Istmie i Nemei. Zawodnicy rywalizowali w biegach, rzucie oszczepem i dyskiem, skokach w dal, pięściarstwie, zapasach oraz wyścigach konnych.

Zwycięzca otrzymywał symboliczne wyróżnienie (wieniec z gałązek oliwnych), ale w swoim państwie był nagradzany licznymi przywilejami. Uważano go za wybrańca bogów!

Gimnazjon to miejsce, gdzie ćwiczyli młodzi obywatele - początkowo było to miejsce dla dorosłych, później szkoła dla chłopców 13-18 lat. Udział kobiet w zawodach był możliwy wyłącznie w Sparcie.

Pamiętaj daty: 776 r. p.n.e. - pierwsze igrzyska olimpijskie, VIII w. p.n.e. - twórczość Homera, V w. p.n.e. - złoty wiek teatru greckiego.