Zjednoczenie Włoch i Niemiec oraz przyczyny kolonializmu

Zjednoczenie Włoch przebiegało w czterech etapach (1859-1870). Zaczęło się od zwycięstwa Piemontu i Francji nad Austrią pod Solferino w 1859 r. Przełomowa była wyprawa tysiąca zorganizowana przez Garibaldiego w 1860 r., po której powstało zjednoczone Królestwo Włoch. Proces zakończył się zajęciem Rzymu w 1870 r., który stał się stolicą państwa.

Niemcy zjednoczyły się po trzech zwycięskich wojnach Prus. Najpierw była wojna z Danią o Szlezwik i Holsztyn (1864), następnie wojna z Austrią (1866), która doprowadziła do utworzenia Związku Północnoniemieckiego. Ostatecznie po wojnie z Francją w 1871 r. powstało Cesarstwo Niemieckie.

Głównymi postaciami tych procesów byli Wiktor Emanuel II (król Piemontu), Kamil Cavour (premier Piemontu) oraz Otto von Bismarck (premier Prus i kanclerz Niemiec).

Kolonializm w XIX wieku miał kilka ważnych przyczyn. Europa potrzebowała surowców i nowych rynków zbytu dla swoich produktów. Państwa europejskie kierowały się też ambicjami mocarstwowymi, wykorzystując przewagę technologiczną zdobytą dzięki rewolucji przemysłowej. Ważną rolę odgrywało też poczucie "misji cywilizacyjnej" i chęć szerzenia chrześcijaństwa.

💡 Ciekawostka: Państwa kolonialne tworzyły różne formy zależności - od pełnego podporządkowania (protektoraty), przez uzależnienie ekonomiczne (półkolonie), aż po względną niezależność (dominia).

Ideologie, wojny kolonialne i pierwsze polskie partie polityczne

XIX wiek to także czas rozwoju nowych ideologii. Komunizm był skrajną odmianą socjalizmu, dążącą do likwidacji państw i stworzenia światowego społeczeństwa bezklasowego. Marksizm głosił, że o losach ludzkości decyduje walka klas, a proletariat obali rządy burżuazji przez rewolucję. Z kolei nacjonalizm podkreślał odrębność własnego narodu i wyższość jego interesów.

Kolonializm prowadził do wielu konfliktów. Wojny opiumowe (1839-1860) wybuchły między Chinami a Wielką Brytanią, gdy Chiny próbowały ograniczyć import opium. Konflikty zakończyły się klęską Chin i otwarciem kraju na wpływy zachodnie. Powstanie bokserów (1899-1901) było ruchem chińskich chłopów przeciwko wpływom obcych kultur, zwłaszcza chrześcijaństwa. Zostało stłumione przez interwencję mocarstw zachodnich i Japonii.

W tym okresie powstały również pierwsze polskie partie polityczne. Narodowa Demokracja (ND) Romana Dmowskiego głosiła program nacjonalistyczny, dążąc do autonomii Polaków w zaborach. Polska Partia Socjalistyczna (PPS) Józefa Piłsudskiego walczyła o odrodzoną, demokratyczną Polskę i równość obywateli. Socjaldemokracja Królestwa Polskiego i Litwy (SDKPiL) Róży Luksemburg przygotowywała rewolucję obalającą kapitalizm, a Polskie Stronnictwo Ludowe (PSL) Wincentego Witosa skupiało się na poprawie życia chłopów.

🔍 Warto zapamiętać: Każda z pierwszych polskich partii politycznych reprezentowała inną grupę społeczną i inną wizję przyszłej Polski - od jednolitej narodowo (ND), przez demokratyczną republikę (PPS), po państwo chłopskie (PSL).