Starożytna Grecja to jedna z najważniejszych cywilizacji w historii świata,...
Starożytna Grecja: Lekcje Historii dla Liceum











Podstawowe pojęcia - klucze do zrozumienia Grecji
Żeby zrozumieć starożytną Grecję, musisz opanować kilka kluczowych terminów. Polis to miasto-państwo - główna forma organizacji politycznej Greków. Każde polis było niezależne i miało własne prawa.
Hegemonia oznacza dominację nad innymi państwami, a partykularyzm to podkreślanie swojej odrębności. Te pojęcia tłumaczą, dlaczego Grecja była tak podzielona politycznie.
Retoryka i logika to nauki, które Grecy rozwinęli do perfekcji. Pierwsza zajmuje się sztuką wypowiedzi, druga - nauką o myśleniu. Filozofia to po grecku "umiłowanie mądrości".
💡 Pamiętaj: Grecy wierzyli w antropomorfizm - przypisywali swoim bogom ludzkie cechy i zachowania!

Sparta vs Ateny - dwa różne światy
Sparta i Ateny reprezentowały kompletnie odmienne sposoby życia. Sparta leżała w Lakonii, a jej mieszkańcy nazywali się Lacedemończykami. Społeczeństwo dzieliło się na trzy grupy: Spartiaci (pełnia praw), Periojkowie (wolni, ale bez praw) i Heloci (niewolnicy).
Ateny miały bardziej otwartą strukturę: obywatele (mężczyźni po 20 roku życia z pełnią praw), metojkowie (cudzoziemcy bez praw politycznych) i niewolnicy. W Atenach rozwinęła się demokracja - władza ludu.
Sparta słynęła z brutalnego wychowania i kryptejów - wypraw młodych Spartiatów, którzy mordowali Helotów. Ostracyzm w Atenach pozwalał wygnać osoby zagrażające demokracji.
💡 Ciekawostka: "Wypowiedź lakoniczna" oznacza krótką i zwięzłą - pochodzi od Lakonii, gdzie leżała Sparta!

Wojny i daty - kluczowe momenty historii
Najważniejsze wojny grecko-perskie to konflikt między grecką wolością a perskim imperializmem. Przyczyny: dążenie Persji do podboju polis, powstanie jońskie i grecka pomoc Jonom.
Kluczowe bitwy: Maraton (490 p.n.e.) - zwycięstwo Greków pod Miltijadesem, Termopile (480 p.n.e.) - heroiczna śmierć Leonidasa, Salamina (480 p.n.e.) - morskie zwycięstwo Temistoklesa.
Aleksander Wielki pokonał Persję i utworzył 70 miast zwanych Aleksandriami. Po jego śmierci diadochowie podzielili imperium: Egipt (Ptolemeusze), Macedonia z Grecją (Antygonidzi), Mezopotamia (Seleukidzi).
💡 Zapamiętaj: Bieg maratoński wywodzi się od symbolicznego biegu żołnierza z Maratonu do Aten!

Kultura i filozofia - grecki dar dla świata
Grecy stworzyli teatr z maskami rozróżniającymi tragedię i komedię. Najwybitniejsi autorzy to Sofokles, Eurypides, Ajschylos (tragedia) i Arystofanes (komedia). Kobiety nie mogły występować na scenie.
Szkoły filozoficzne oferowały różne sposoby na szczęśliwe życie: stoicyzm (życie zgodnie z rozumem), epikureizm (życie bez cierpień), cynizm (pogarda dla bogactwa). Sofiści to płatni nauczyciele retoryki.
Wielka trójka filozofów: Sokrates (twórca etyki, skazany za demoralizację młodzieży), Platon (twórca idealizmu i Akademii), Arystoteles (twórca logiki, nauczyciel Aleksandra, założyciel Liceum).
💡 Kultura hellenistyczna to połączenie elementów greckich i orientalnych - efekt podbojów Aleksandra!

Sztuka i architektura - piękno na wieki
Grecka architektura opierała się na trzech porządkach: doryckim (najsurowszym), jońskim (eleganckim) i korynckim (najbardziej ozdobnym). Na ateńskim Akropolu znajdował się Partenon, Erechtejon z kariatydami (kolumnami w kształcie kobiet) i Propyleje.
Sztuka hellenistyczna dała nam arcydzieła jak "Grupę Laokona", "Wenus z Milo" czy "Ołtarz Pergamoński". Rzeźba Myrona "Dyskobol" pokazuje grecki ideał piękna i harmonii.
Malarstwo rozwinęło technikę czarnofigurową, a falanga macedońska była rewolucją w sztuce wojennej. Hoplici to ciężkozbrojni żołnierze greccy, Nieśmiertelni to elitarna piechota perska.
💡 Pamiętaj: Pierwsze igrzyska olimpijskie odbyły się w 776 r. p.n.e. - tradycja trwająca do dziś!





Myśleliśmy, że nigdy nie zapytasz...
Podobne notatki
Najpopularniejsze notatki: Grecja klasyczna
9Filozofia Antyku: Sokrates i Inni
Zgłębiaj filozofię starożytnej Grecji i Rzymu, odkrywając myśli Sokratesa, Platona i Arystotelesa. Poznaj kluczowe koncepcje stoicyzmu, epikureizmu, cynizmu i sceptycyzmu. Idealne przygotowanie do matury z zakresu historii i filozofii. Zawiera podsumowanie najważniejszych idei oraz czas trwania epoki antycznej.
Historia Starożytnej Grecji
Zanurz się w fascynującą historię Starożytnej Grecji, od początków cywilizacji po czasy hellenistyczne. Odkryj kluczowe wydarzenia, takie jak wojny grecko-perskie, rozwój demokracji ateńskiej oraz wpływ Aleksandra Wielkiego. Materiał przeznaczony dla uczniów liceum, zgodny z programem nauczania. Kluczowe tematy: kultura, religia, dramaty Ajschylosa i Sofoklesa, igrzyska olimpijskie oraz reformy Klejstenesa.
Dzieje Starożytnej Grecji
Kompleksowe podsumowanie kluczowych wydarzeń, reform i postaci w historii Starożytnej Grecji, w tym Igrzysk Olimpijskich, reform Klejstenesa, oraz wpływu Aleksandra Wielkiego. Idealne do nauki przed sprawdzianem z historii dla uczniów liceum. Zawiera informacje o społeczeństwie ateńskim i spartańskim, wojnach grecko-perskich oraz filozofii Sokratesa i Arystotelesa.
Historia Starożytnej Grecji
Kompleksowe materiały do nauki o historii Starożytnej Grecji, obejmujące kluczowe wydarzenia, takie jak wojny grecko-perskie, ustrój demokratyczny Aten, kulturę i religię, oraz wpływ Aleksandra Wielkiego. Idealne do przygotowania się do sprawdzianu. Tematy: igrzyska olimpijskie, Sparta, Macedonia, oraz cywilizacja hellenistyczna.
Historia Starożytnej Grecji
Odkryj kluczowe wydarzenia i postacie w historii Starożytnej Grecji, w tym: ateńską demokrację, wojny grecko-perskie, podboje Aleksandra Macedońskiego, oraz kulturę i społeczeństwo Sparty. Notatka zawiera szczegółowe informacje o Helladzie, Hellenach oraz wpływie greckiej cywilizacji na świat. Typ: podsumowanie.
Starożytna Grecja historia sztuki
notatka z historii sztuki
Dział starożytna Grecja
Grecja, Sparta, Ateny, Imperium Aleksandra Wielkiego
Historia Starożytnej Grecji
Zanurz się w fascynujący świat starożytnej Grecji! Odkryj kluczowe aspekty życia w Atenach i Sparcie, w tym systemy polityczne, wychowanie, wojny oraz wpływ kultury hellenistycznej. Dowiedz się o demokracji ateńskiej, reformach Solona i Klejstenesa oraz o konfliktach z Persami. Idealne dla uczniów i pasjonatów historii. Typ: Podsumowanie.
Kultura Starożytnej Grecji
Odkryj kluczowe aspekty kultury starożytnej Grecji, w tym narodziny filozofii, rozwój literatury, architekturę oraz igrzyska olimpijskie. Zawiera przegląd najważniejszych filozofów, takich jak Platon i Arystoteles, oraz ich wpływ na myśl zachodnią. Dowiedz się o znaczeniu teatru i sztuki w życiu społecznym oraz o hellenistycznym dziedzictwie kulturowym. Typ: podsumowanie.
Najpopularniejsze notatki z Historia
9Mieszko l i Bolesław Chrobry- Quiz z dat
Quiz dla klasy 5.
daty początki średniowiecza
daty
Quiz o początkach Polskich
Rządy Piastów
początki sredniowiecza
fiszki z tematu początki średniowiecza dla klasy 5 szkoły podstawowej
Drabina feudalna i hierarchia społeczna
Przeanalizuj zależności między poszczególnymi grupami społecznymi i dowiedz się, kto komu podlegał w systemie feudalnym.
historia 1 wojna swiatowa
quiz o 1 wojie światowej
Mieszko I i fundamenty państwa polskiego
Przeanalizuj panowanie Mieszka I, przyczyny przyjęcia chrztu w 966 roku oraz znaczenie sojuszu z Czechami.
Reformy i Upadek Rzeczypospolitej
Analiza kluczowych wydarzeń w historii Rzeczypospolitej, w tym reformy Sejmu Wielkiego, uchwała Konstytucji 3 maja, oraz przyczyny i skutki rozbiorów Polski. Zawiera omówienie kultury oświecenia oraz powstania kościuszkowskiego. Idealne dla uczniów przygotowujących się do egzaminów z historii.
Międzywojnie: Kluczowe Wydarzenia
Zbiór zadań i terminów dotyczących okresu międzywojennego, w tym autorytaryzm, totalitaryzm, oraz skutki I wojny światowej. Idealny materiał do nauki dla uczniów przygotowujących się do sprawdzianów. Zawiera pytania o chronologię wydarzeń, definicje kluczowych terminów oraz analizę skutków politycznych, gospodarczych i społecznych.
Najpopularniejsze notatki
9Karta rowerowa
UwU
Wprowadzenie do lektury Zemsta
Sprawdź znajomość czasu i miejsca akcji oraz głównych wątków komedii Aleksandra Fredry.
Nauka znaków drogowych
Uczenie się zanków drogowych na sprawdzian-kartkówkę
Polski e8
Egzamin ósmoklasisty
biologia- ryby klasa 6
Przed odpowiedzią ustnią idealny do powtórki ❤️
Quiz-Dziady cz.2
Ten quiz sprawdzi twoją wiedzę z Dziadów🫶!
Przedwiośnie: Analiza Tematów
Zanurz się w analizę powieści 'Przedwiośnie' Stefana Żeromskiego. Odkryj kluczowe motywy, takie jak dojrzewanie, rewolucja i podróż, oraz ich znaczenie w kontekście niepodległej Polski. Notatka zawiera szczegółowe omówienie bohaterów, narracji oraz symboliki, co czyni ją idealnym materiałem do nauki i przygotowania do egzaminów.
Wprowadzenie do lektury Pan Tadeusz
Zapoznasz się z genezą utworu, czasem i miejscem akcji oraz galerią najważniejszych postaci epopei Adama Mickiewicza.
Balladyna- quiz do lektury | egzamin ósmoklasisty
quiz z lektury „Balladyna” 🥰 idealny jako powtórka przed egzaminem
Zobacz, co mówią o nas nasi użytkownicy. Pokochali nas — pokochasz też i Ty.
Aplikacja jest bardzo prosta i dobrze przemyślana. Do tej pory znalazłem wszystko, czego szukałem i mogłem się wiele nauczyć z innych notatek! Na pewno wykorzystam aplikację do pomocy przy robieniu prac domowych! No i oczywiście bardzo pomaga też jako inspiracja do robienia swoich notatek.
Ta aplikacja jest naprawdę świetna. Jest tak wiele notatek i pomocnych informacji [...]. Moim problematycznym przedmiotem jest język niemiecki, a w aplikacji jest w czym wybierać. Dzięki tej aplikacji poprawiłam swój niemiecki. Polecam ją każdemu.
Wow, jestem w szoku. Właśnie wypróbowałam aplikację, ponieważ widziałam ją kilka razy reklamowaną na TikToku jestem absolutnie w szoku. Ta aplikacja jest POMOCĄ, której potrzebujesz w szkole i przede wszystkim oferuje tak wiele rzeczy jak notatki czy streszczenia, które są BARDZO pomocne w moim przypadku.
Starożytna Grecja: Lekcje Historii dla Liceum
Starożytna Grecja to jedna z najważniejszych cywilizacji w historii świata, która dała nam demokrację, filozofię i teatr. To właśnie Grecy stworzyli miasta-państwa, wynaleźli igrzyska olimpijskie i wprowadzili pojęcie obywatelstwa. Ich historia to fascynująca opowieść o wojnach, wielkich władcach i rewolucyjnych...

Podstawowe pojęcia - klucze do zrozumienia Grecji
Żeby zrozumieć starożytną Grecję, musisz opanować kilka kluczowych terminów. Polis to miasto-państwo - główna forma organizacji politycznej Greków. Każde polis było niezależne i miało własne prawa.
Hegemonia oznacza dominację nad innymi państwami, a partykularyzm to podkreślanie swojej odrębności. Te pojęcia tłumaczą, dlaczego Grecja była tak podzielona politycznie.
Retoryka i logika to nauki, które Grecy rozwinęli do perfekcji. Pierwsza zajmuje się sztuką wypowiedzi, druga - nauką o myśleniu. Filozofia to po grecku "umiłowanie mądrości".
💡 Pamiętaj: Grecy wierzyli w antropomorfizm - przypisywali swoim bogom ludzkie cechy i zachowania!

Sparta vs Ateny - dwa różne światy
Sparta i Ateny reprezentowały kompletnie odmienne sposoby życia. Sparta leżała w Lakonii, a jej mieszkańcy nazywali się Lacedemończykami. Społeczeństwo dzieliło się na trzy grupy: Spartiaci (pełnia praw), Periojkowie (wolni, ale bez praw) i Heloci (niewolnicy).
Ateny miały bardziej otwartą strukturę: obywatele (mężczyźni po 20 roku życia z pełnią praw), metojkowie (cudzoziemcy bez praw politycznych) i niewolnicy. W Atenach rozwinęła się demokracja - władza ludu.
Sparta słynęła z brutalnego wychowania i kryptejów - wypraw młodych Spartiatów, którzy mordowali Helotów. Ostracyzm w Atenach pozwalał wygnać osoby zagrażające demokracji.
💡 Ciekawostka: "Wypowiedź lakoniczna" oznacza krótką i zwięzłą - pochodzi od Lakonii, gdzie leżała Sparta!

Wojny i daty - kluczowe momenty historii
Najważniejsze wojny grecko-perskie to konflikt między grecką wolością a perskim imperializmem. Przyczyny: dążenie Persji do podboju polis, powstanie jońskie i grecka pomoc Jonom.
Kluczowe bitwy: Maraton (490 p.n.e.) - zwycięstwo Greków pod Miltijadesem, Termopile (480 p.n.e.) - heroiczna śmierć Leonidasa, Salamina (480 p.n.e.) - morskie zwycięstwo Temistoklesa.
Aleksander Wielki pokonał Persję i utworzył 70 miast zwanych Aleksandriami. Po jego śmierci diadochowie podzielili imperium: Egipt (Ptolemeusze), Macedonia z Grecją (Antygonidzi), Mezopotamia (Seleukidzi).
💡 Zapamiętaj: Bieg maratoński wywodzi się od symbolicznego biegu żołnierza z Maratonu do Aten!

Kultura i filozofia - grecki dar dla świata
Grecy stworzyli teatr z maskami rozróżniającymi tragedię i komedię. Najwybitniejsi autorzy to Sofokles, Eurypides, Ajschylos (tragedia) i Arystofanes (komedia). Kobiety nie mogły występować na scenie.
Szkoły filozoficzne oferowały różne sposoby na szczęśliwe życie: stoicyzm (życie zgodnie z rozumem), epikureizm (życie bez cierpień), cynizm (pogarda dla bogactwa). Sofiści to płatni nauczyciele retoryki.
Wielka trójka filozofów: Sokrates (twórca etyki, skazany za demoralizację młodzieży), Platon (twórca idealizmu i Akademii), Arystoteles (twórca logiki, nauczyciel Aleksandra, założyciel Liceum).
💡 Kultura hellenistyczna to połączenie elementów greckich i orientalnych - efekt podbojów Aleksandra!

Sztuka i architektura - piękno na wieki
Grecka architektura opierała się na trzech porządkach: doryckim (najsurowszym), jońskim (eleganckim) i korynckim (najbardziej ozdobnym). Na ateńskim Akropolu znajdował się Partenon, Erechtejon z kariatydami (kolumnami w kształcie kobiet) i Propyleje.
Sztuka hellenistyczna dała nam arcydzieła jak "Grupę Laokona", "Wenus z Milo" czy "Ołtarz Pergamoński". Rzeźba Myrona "Dyskobol" pokazuje grecki ideał piękna i harmonii.
Malarstwo rozwinęło technikę czarnofigurową, a falanga macedońska była rewolucją w sztuce wojennej. Hoplici to ciężkozbrojni żołnierze greccy, Nieśmiertelni to elitarna piechota perska.
💡 Pamiętaj: Pierwsze igrzyska olimpijskie odbyły się w 776 r. p.n.e. - tradycja trwająca do dziś!





Myśleliśmy, że nigdy nie zapytasz...
Podobne notatki
Najpopularniejsze notatki: Grecja klasyczna
9Filozofia Antyku: Sokrates i Inni
Zgłębiaj filozofię starożytnej Grecji i Rzymu, odkrywając myśli Sokratesa, Platona i Arystotelesa. Poznaj kluczowe koncepcje stoicyzmu, epikureizmu, cynizmu i sceptycyzmu. Idealne przygotowanie do matury z zakresu historii i filozofii. Zawiera podsumowanie najważniejszych idei oraz czas trwania epoki antycznej.
Historia Starożytnej Grecji
Zanurz się w fascynującą historię Starożytnej Grecji, od początków cywilizacji po czasy hellenistyczne. Odkryj kluczowe wydarzenia, takie jak wojny grecko-perskie, rozwój demokracji ateńskiej oraz wpływ Aleksandra Wielkiego. Materiał przeznaczony dla uczniów liceum, zgodny z programem nauczania. Kluczowe tematy: kultura, religia, dramaty Ajschylosa i Sofoklesa, igrzyska olimpijskie oraz reformy Klejstenesa.
Dzieje Starożytnej Grecji
Kompleksowe podsumowanie kluczowych wydarzeń, reform i postaci w historii Starożytnej Grecji, w tym Igrzysk Olimpijskich, reform Klejstenesa, oraz wpływu Aleksandra Wielkiego. Idealne do nauki przed sprawdzianem z historii dla uczniów liceum. Zawiera informacje o społeczeństwie ateńskim i spartańskim, wojnach grecko-perskich oraz filozofii Sokratesa i Arystotelesa.
Historia Starożytnej Grecji
Kompleksowe materiały do nauki o historii Starożytnej Grecji, obejmujące kluczowe wydarzenia, takie jak wojny grecko-perskie, ustrój demokratyczny Aten, kulturę i religię, oraz wpływ Aleksandra Wielkiego. Idealne do przygotowania się do sprawdzianu. Tematy: igrzyska olimpijskie, Sparta, Macedonia, oraz cywilizacja hellenistyczna.
Historia Starożytnej Grecji
Odkryj kluczowe wydarzenia i postacie w historii Starożytnej Grecji, w tym: ateńską demokrację, wojny grecko-perskie, podboje Aleksandra Macedońskiego, oraz kulturę i społeczeństwo Sparty. Notatka zawiera szczegółowe informacje o Helladzie, Hellenach oraz wpływie greckiej cywilizacji na świat. Typ: podsumowanie.
Starożytna Grecja historia sztuki
notatka z historii sztuki
Dział starożytna Grecja
Grecja, Sparta, Ateny, Imperium Aleksandra Wielkiego
Historia Starożytnej Grecji
Zanurz się w fascynujący świat starożytnej Grecji! Odkryj kluczowe aspekty życia w Atenach i Sparcie, w tym systemy polityczne, wychowanie, wojny oraz wpływ kultury hellenistycznej. Dowiedz się o demokracji ateńskiej, reformach Solona i Klejstenesa oraz o konfliktach z Persami. Idealne dla uczniów i pasjonatów historii. Typ: Podsumowanie.
Kultura Starożytnej Grecji
Odkryj kluczowe aspekty kultury starożytnej Grecji, w tym narodziny filozofii, rozwój literatury, architekturę oraz igrzyska olimpijskie. Zawiera przegląd najważniejszych filozofów, takich jak Platon i Arystoteles, oraz ich wpływ na myśl zachodnią. Dowiedz się o znaczeniu teatru i sztuki w życiu społecznym oraz o hellenistycznym dziedzictwie kulturowym. Typ: podsumowanie.
Najpopularniejsze notatki z Historia
9Mieszko l i Bolesław Chrobry- Quiz z dat
Quiz dla klasy 5.
daty początki średniowiecza
daty
Quiz o początkach Polskich
Rządy Piastów
początki sredniowiecza
fiszki z tematu początki średniowiecza dla klasy 5 szkoły podstawowej
Drabina feudalna i hierarchia społeczna
Przeanalizuj zależności między poszczególnymi grupami społecznymi i dowiedz się, kto komu podlegał w systemie feudalnym.
historia 1 wojna swiatowa
quiz o 1 wojie światowej
Mieszko I i fundamenty państwa polskiego
Przeanalizuj panowanie Mieszka I, przyczyny przyjęcia chrztu w 966 roku oraz znaczenie sojuszu z Czechami.
Reformy i Upadek Rzeczypospolitej
Analiza kluczowych wydarzeń w historii Rzeczypospolitej, w tym reformy Sejmu Wielkiego, uchwała Konstytucji 3 maja, oraz przyczyny i skutki rozbiorów Polski. Zawiera omówienie kultury oświecenia oraz powstania kościuszkowskiego. Idealne dla uczniów przygotowujących się do egzaminów z historii.
Międzywojnie: Kluczowe Wydarzenia
Zbiór zadań i terminów dotyczących okresu międzywojennego, w tym autorytaryzm, totalitaryzm, oraz skutki I wojny światowej. Idealny materiał do nauki dla uczniów przygotowujących się do sprawdzianów. Zawiera pytania o chronologię wydarzeń, definicje kluczowych terminów oraz analizę skutków politycznych, gospodarczych i społecznych.
Najpopularniejsze notatki
9Karta rowerowa
UwU
Wprowadzenie do lektury Zemsta
Sprawdź znajomość czasu i miejsca akcji oraz głównych wątków komedii Aleksandra Fredry.
Nauka znaków drogowych
Uczenie się zanków drogowych na sprawdzian-kartkówkę
Polski e8
Egzamin ósmoklasisty
biologia- ryby klasa 6
Przed odpowiedzią ustnią idealny do powtórki ❤️
Quiz-Dziady cz.2
Ten quiz sprawdzi twoją wiedzę z Dziadów🫶!
Przedwiośnie: Analiza Tematów
Zanurz się w analizę powieści 'Przedwiośnie' Stefana Żeromskiego. Odkryj kluczowe motywy, takie jak dojrzewanie, rewolucja i podróż, oraz ich znaczenie w kontekście niepodległej Polski. Notatka zawiera szczegółowe omówienie bohaterów, narracji oraz symboliki, co czyni ją idealnym materiałem do nauki i przygotowania do egzaminów.
Wprowadzenie do lektury Pan Tadeusz
Zapoznasz się z genezą utworu, czasem i miejscem akcji oraz galerią najważniejszych postaci epopei Adama Mickiewicza.
Balladyna- quiz do lektury | egzamin ósmoklasisty
quiz z lektury „Balladyna” 🥰 idealny jako powtórka przed egzaminem
Zobacz, co mówią o nas nasi użytkownicy. Pokochali nas — pokochasz też i Ty.
Aplikacja jest bardzo prosta i dobrze przemyślana. Do tej pory znalazłem wszystko, czego szukałem i mogłem się wiele nauczyć z innych notatek! Na pewno wykorzystam aplikację do pomocy przy robieniu prac domowych! No i oczywiście bardzo pomaga też jako inspiracja do robienia swoich notatek.
Ta aplikacja jest naprawdę świetna. Jest tak wiele notatek i pomocnych informacji [...]. Moim problematycznym przedmiotem jest język niemiecki, a w aplikacji jest w czym wybierać. Dzięki tej aplikacji poprawiłam swój niemiecki. Polecam ją każdemu.
Wow, jestem w szoku. Właśnie wypróbowałam aplikację, ponieważ widziałam ją kilka razy reklamowaną na TikToku jestem absolutnie w szoku. Ta aplikacja jest POMOCĄ, której potrzebujesz w szkole i przede wszystkim oferuje tak wiele rzeczy jak notatki czy streszczenia, które są BARDZO pomocne w moim przypadku.