Rzeczpospolita pod rządami Wettinów

Wyobraź sobie państwo, w którym każdy może zablokować ważne decyzje - tak właśnie wyglądała Polska pod rządami Augusta II Mocnego i Augusta III Sasa. Te czasy nazywano okresem "od Sasa do Lasa", bo królowie bardziej interesowali się Saksonią niż Polską.

Liberum veto to prawo, które pozwalało każdemu posłowi zerwać obrady sejmu. Brzmi jak demokracja, ale w praktyce oznaczało anarchię - brak skutecznej władzy. Król i sejm nie mogli podjąć żadnych ważnych decyzji.

Szczególnie ważną postacią był Stanisław Leszczyński, który dwukrotnie walczył o tron polski. Po jednej z wojen o sukcesję odbył się słynny sejm niemy w 1717 roku - posłowie siedzieli w milczeniu, a decyzje podejmowali rosyjscy dyplomaci.

Ciekawostka: Sejm niemy nazywał się tak, bo posłowie nie mogli zabierać głosu - wszystko było już wcześniej ustalone przez obce mocarstwa!

Pierwszy rozbiór Polski i reformy Poniatowskiego

Stanisław August Poniatowski został ostatnim królem Polski, ale jego wybór w 1764 roku był już kontrolowany przez Rosję. W 1772 roku nastąpił pierwszy rozbiór - Rosja, Prusy i Austria po prostu podzieliły między siebie część polskich ziem.

Tadeusz Rejtan stał się symbolem oporu - rzucił się na podłogę sejmową, krzycząc "zabijcie mnie, ale nie zabijajcie ojczyzny!". Niestety, sejm i tak zgodził się na rozbiór.

Poniatowski próbował ratować państwo poprzez reformy. Utworzył Komisję Edukacji Narodowej (pierwszą na świecie instytucję oświatową) i wspierał rozwój kultury. Jego Obiady czwartkowe gromadziły najlepsze umysły epoki.

Przeciwko reformom wybuchła konfederacja barska w 1768 roku - szlachta wolała zachować swoje przywileje niż ratować państwo.

Pamiętaj: Pierwszy rozbiór był szokiem, który pokazał Polakom, że bez reform państwo może zniknąć z mapy!