Przyczyny zewnętrzne upadku Rzeczpospolitej

Wyobraź sobie, że masz silnych sąsiadów, którzy ciągle wtrącają się w twoje sprawy domowe - tak właśnie wyglądała sytuacja Polski w XVIII wieku. Państwa ościenne (Prusy, Rosja, Austria) celowo utrzymywały chaos w Polsce, bo słaby sąsiad był dla nich wygodny.

Te kraje przeprowadziły u siebie reformy i stały się monarchiami oświeconymi z silnymi armiami. Rozbiór gigantycznej, ale bezradnej Polski był dla nich łatwiejszy niż walka z innymi europejskimi mocarstwami.

Polska została całkowicie osamotniona - po wojnach XVII wieku nie miała sojuszników. Gdy pod koniec wieku Europa zajęła się rewolucją francuską i wojnami napoleońskimi, nikt nie przejmował się losem Rzeczpospolitej.

Pamiętaj: Silni sąsiedzi + słaba Polska + brak sojuszników = katastrofa nie do uniknięcia.

Przyczyny wewnętrzne upadku Rzeczpospolitej

Największym problemem był paraliż sejmu przez liberum veto. Wystarczył jeden poseł, żeby zerwać cały sejm i przekreślić wszystkie uchwały! W latach 1652-1764 zerwano aż 60% sejmów - zazwyczaj po przekupieniu posłów przez magnatów lub obce dwory.

Gospodarka leżała w gruzach przez system pańszczyźniany i zniszczenia wojenne. Chłopi byli coraz bardziej wyzyskiwani, miasta i wsie popadały w ruinę, a handel upadał. Do tego szlachta nie płaciła podatków, więc skarb państwa świecił pustkami.

Magnaci sabotowali reformy, bo anarchia była dla nich wygodna - mogli robić co chcieli. Król Stanisław August Poniatowski był słaby i uległy wobec carycy Katarzyny II, która go na tron wsadziła.

Najgorsze było zwlekanie z reformami. Między pierwszym (1772) a drugim rozbiorem (1793) minęły 21 lata - wystarczająco dużo czasu na naprawę państwa, ale Rzeczpospolita tego nie zrobiła.

Kluczowe: Armia polska: 25 tys. żołnierzy vs armia pruska: 180 tys. żołnierzy - różnica mówi wszystko!