Świat na drodze ku nowej wojnie

Podboje japońskie i włoskie w latach 30. pokazały, jak słabe były międzynarodowe organizacje pokojowe. Japonia wykorzystała kryzys w Europie i brutalnie zaatakowała Chiny - najpierw zajęła Mandżurię w 1931, potem kontynuowała ofensywę w 1937.

Włochy Mussoliniego nie pozostały w tyle. W 1935 zaatakowały Etiopię, używając broni chemicznej przeciwko bezbronnej ludności. Liga Narodów próbowała wprowadzić sankcje, ale Włosi po prostu z niej wystąpili. W 1939 anektowali jeszcze Albanię.

Japońskie zbrodnie w Chinach były przerażające w swojej skali. Podczas masakry w Nankinie w 1937 roku wymordowano 300 tysięcy cywilów. Żołnierze japońscy zasypywali ludzi żywcem, dokonywali dekapitacji i masowych gwałtów. W Szanghaju zginęło ponad 200 tysięcy osób.

Pamiętaj: Te zbrodnie nie są tylko historią - pamięć o nich wciąż kształtuje relacje między Chinami a Japonią.

Militaryzacja i konflikty

Hitler i rearyzacja Niemiec rozpoczęły się już w 1933 roku. Po wystąpieniu z Ligi Narodów, Niemcy zaczęły ignorować traktat wersalski. Przywrócono powszechną służbę wojskową i rozbudowano Wehrmacht.

Niemcy wprowadzili koncepcję Blitzkriegu - wojny błyskawicznej opartej na czołgach i lotnictwie. Modernizowali też flotę, szczególnie okręty podwodne. W 1936 zbrojnie zajęli Nadrenię, a mocarstwa zachodnie... nic nie zrobiły.

Wojna domowa w Hiszpanii (1936-1939) stała się próbą generalną przed wielką wojną. Generał Franco, wspierany przez Włochy i Niemcy, walczył przeciwko republice, którą pomagał ZSRR. To była okazja do testowania nowej broni i strategii.

Tragicznym symbolem tej wojny stała się Guernica - 26 kwietnia 1937 niemiecki Legion Condor zbombardował to miasto, zabijając 1600 osób. Picasso uwiecznił tę tragedię w swoim słynnym obrazie.

Ciekawostka: Brygady Międzynarodowe składały się z ochotników z całej Europy, ale wielu z nich nie wiedziało o prawdziwych celach Stalina.

Droga do wojny

Anschluss Austrii w marcu 1938 pokazał, jak łatwo Hitler mógł realizować swoje plany. Kryzys gospodarczy osłabił Austrię, więc po zmuszeniu kanclerza do dymisji, niemieckie wojska po prostu wkroczyły do kraju. Większość Austriaków poparła utratę niepodległości.

Jeszcze bardziej cyniczne były rozbiory Czechosłowacji. Hitler chciał Sudetów, gdzie mieszkało 3 miliony Niemców. Mocarstwa zachodnie, zamiast bronić demokracji, podpisały układ monachijski 30 września 1938 roku, oddając Hitlerowi zachodnią Czechosłowację w zamian za obietnicę pokoju.

To była katastrofalna decyzja. Czechosłowacja straciła najważniejszy przemysł, a w 1939 roku Niemcy zajęli resztę kraju. Czechy stały się Protektoratem Czech i Moraw, Słowacy ogłosili "niepodległość" pod niemiecką kontrolą.

23 marca 1939 roku Niemcy zajęły port w Kłajpedzie i postawiły Polsce pierwsze żądania terytorialne. Świat stał na krawędzi wojny.

Wniosek: Polityka ustępstw wobec agresorów tylko zachęca ich do dalszych podbojów - lekcja, której Europa nauczyła się bardzo drogo.