Nowy podział świata po 1945 roku

Koniec II wojny światowej wcale nie oznaczał pokoju na świecie. Układ dwubiegunowy sprawił, że USA i ZSRS stali się nowymi supermocarstwami, które zaczęły rywalizować o wpływy na całym świecie.

Żelazna kurtyna podzieliła Europę na dwie części - zachodnią (demokratyczną) i wschodnią (komunistyczną). W praktyce oznaczało to, że ludzie z krajów komunistycznych nie mogli swobodnie podróżować na Zachód.

Plan Marshalla z 1947 roku był amerykańską pomocą gospodarczą dla zniszczonej Europy. USA chciały w ten sposób wzmocnić państwa demokratyczne i powstrzymać rozprzestrzenianie się komunizmu. Doktryna Trumana zakładała udzielanie pomocy wszystkim narodom zagrożonym komunizmem.

Pamiętaj: Zimna wojna to nie była zwykła wojna z bronią, ale rywalizacja polityczna, gospodarcza i kulturalna między dwoma systemami.

Kluczowe wydarzenia zimnej wojny

Kryzys berliński (1948-1949) był pierwszym poważnym testem sił. Stalin zablokował dostawy do zachodnich sektorów Berlina, ale alianci zorganizowali most powietrzny i dostarczali wszystko samolotami.

W 1949 roku powstały dwa niemieckie państwa - RFN (demokratyczna, stolica Bonn) i NRD (komunistyczna, stolica Berlin). Mur berliński wzniesiony w 1961 roku na prawie 30 lat stał się symbolem podzielonego świata.

Po śmierci Stalina w 1953 roku nastąpiła "odwilż" - złagodzenie polityki w państwach komunistycznych. Chruszczow w tajnym referacie z 1956 roku skrytykował rządy Stalina, co dało nadzieję na zmiany.

Powstanie węgierskie (1956) pokazało jednak, że ZSRS nie pozwoli na prawdziwą demokratyzację. Węgrzy walczyli o wolność, ale zostali brutalnie stłumieni przez sowieckie czołgi.

Ważne: Procesy norymberskie (1946-1949) były pierwszymi w historii procesami za zbrodnie wojenne - skazano głównych nazistowskich przywódców.

Świat poza Europą i końcowe rozliczenia

Dekolonizacja zmieniła mapę świata - setki krajów w Afryce i Azji odzyskały niepodległość. Rok Afryki (1960) przyniósł wolność aż 17 państwom. Niestety, neokolonializm oznaczał, że byłe kolonie nadal zależały ekonomicznie od bogatych krajów.

Kraje Trzeciego Świata starały się nie angażować w zimną wojnę, ale często stawały się areną rywalizacji między USA a ZSRS. Indie pod przywództwem Gandhiego pokazały, że niepodległość można zdobyć pokojowymi metodami.

W Chinach Mao Zedong przeprowadził Wielki Skok - nieudaną próbę szybkiej industrializacji. Rewolucja kulturalna (1966) miała na celu wyeliminowanie przeciwników politycznych i wprowadzenie kultu jednostki.

Skutki II wojny światowej były tragiczne - zginęło około 50 milionów ludzi, tysiące zabytków zostało zniszczonych, setki tysięcy osób stało się inwalidami. Konferencja w Poczdamie (1945) ustaliła nowy porządek w Europie, w tym granice Polski i reparacje wojenne dla Niemiec.

Zapamiętaj: ONZ powstała w miejsce nieskutecznej Ligi Narodów, aby zapewnić pokój na świecie.