Sytuacja międzynarodowa i początek wojny

Już w sierpniu 1939 roku los Polski został przesądzony. Pakt Ribbentrop-Mołotow (23 sierpnia) to była umowa, która podzieliła nasz kraj między Hitlera i Stalina jeszcze przed wybuchem wojny. Niemcy chcieli "przestrzeni życiowej", a Stalin szansy na ekspansję komunizmu na zachód.

Kiedy 1 września o świcie rozpoczął się ostrzał Westerplatte, Polska stanęła praktycznie sama. Sojusznicy z Francji i Wielkiej Brytanii obiecywali pomoc, ale okazała się ona niewystarczająca. Edward Rydz-Śmigły jako naczelny wódz musiał bronić kraju przed wojną błyskawiczną (Blitzkrieg) - nową niemiecką taktyką szybkich ataków pancernych wspieranych lotnictwem.

Pierwsze dni września to bitwa graniczna - desperacka próba zatrzymania Niemców na linii Narwi, Wisły i Warty. Polscy żołnierze walczyli bohatersko, ale przewaga przeciwnika była miażdżąca.

Pamiętaj: Data 1 września 1939 r. to oficjalny początek II wojny światowej w Europie.

Heroiczna obrona i sowiecki atak

We wrześniu 1939 Polacy pokazali, że potrafią walczyć przeciw przeważającym siłom. Bitwa nad Bzurą (9-18 września) była największą bitwą polskiego września - mimo początkowych sukcesów zakończyła się klęską, ale udowodniła determinację polskich żołnierzy.

Legendarne już są walki kapitana Władysława Raginisa pod Wizną, gdzie 720 Polaków przez trzy dni powstrzymywało 40-tysięczny niemiecki korpus. To była prawdziwa "polska Termopile". Równie bohatersko broniono Gdyni i Kępy Oksywskiej.

17 września przyszedł cios w plecy - Armia Czerwona zaatakowała Polskę ze wschodu. Stalin oficjalnie twierdził, że chroni ludność białoruską i ukraińską, ale to było oczywiste kłamstwo. Tego samego dnia prezydent Mościcki i rząd wraz z naczelnym wodzem przekroczyli granicę z Rumunią, co osłabiło morale walczących.

W tej sytuacji Stanisław Starzyński, prezydent Warszawy, radiowymi przemówieniami mobilizował ludność do dalszej obrony stolicy.

Pamiętaj: 17 września 1939 r. to data sowieckiej agresji na Polskę - drugi cios dla naszego kraju.

Ostatnie walki i zbrodnie wojenne

Kapitulacja Warszawy (28 września) była symbolicznym końcem września 1939. Następnie skapitulowały kolejne polskie garnizony - Modlin, Hel i wreszcie grupa "Polesie" Franciszka Kleeberga pod Kockiem (2-5 października) - to była ostatnia bitwa tej kampanii.

Od samego początku Niemcy prowadzili wojnę totalną przeciw ludności cywilnej. Zniszczenie Wielunia (75% miasta) i Frampola (90% zniszczeń) pokazywało, że to nie była zwykła wojna między armiami. Bohaterska obrona Poczty Polskiej w Gdańsku zakończyła się rozstrzelaniem 28 pocztowców.

Niemcy już 2 września uruchomili obóz koncentracyjny Stutthof, a w Bydgoszczy publicznie rozstrzelali 600-800 Polaków. Wehrmacht pod Ciepielowem zamordował 250 jeńców, łamiąc konwencję genewską. Te zbrodnie pokazywały prawdziwe oblicze niemieckiej okupacji, która miała nadejść.

Choć kampania wrześniowa zakończyła się klęską, bohaterstwo polskich żołnierzy i cywilów stało się fundamentem przyszłego oporu.

Pamiętaj: Konwencja genewska miała chronić jeńców wojennych, ale Niemcy już we wrześniu 1939 r. ją łamali.