Wojny z Turcją: Notatka Klasa 6 - Temat 5, Dział III

Podstawowe informacje o wojnach polsko-tureckich

Najważniejsze daty, które musisz zapamiętać, to 1620 r. - bitwa pod Cecorą, 1621 r. - obrona Chocimia oraz 1683 r. - bitwa o Wiedeń. Te wydarzenia pokazują, jak długo trwał konflikt między Polską a Turcją.

W czasie tych wojen panowało kilku ważnych królów. Zygmunt III Waza $1587-1632$ rozpoczął ten trudny okres, potem władali Władysław IV Waza i Jan II Kazimierz. Najsłynniejszym władcą był jednak Jan III Sobieski $1674-1696$, który pokonał Turków pod Wiedniem.

Polskimi wojskami dowodzili wybitni hetmani: Stanisław Żółkiewski, Jan Karol Chodkiewicz i Jan Sobieski. To oni planowali strategie i prowadzili żołnierzy do zwycięstwa.

Ciekawostka: Jan Sobieski był najpierw hetmanem, a dopiero później został królem Polski!

Przyczyny konfliktu i pierwsze bitwy

Turcja, zwana wtedy imperium osmańskim, była potężnym południowym sąsiadem Polski. Na początku XVII wieku relacje się pogorszyły z powodu walk o wpływy w Mołdawii. Kozacy najeżdżali ziemie tureckie, a Tatarzy krymscy rabowali polskie tereny, zabierając ludzi do jasyru (niewoli tureckiej).

Armię turecką stanowili głównie janczarowie - doborowa piechota złożona z nawróconych na islam chrześcijan. Byli doskonale wyszkoleni i nie znali strachu przed śmiercią.

W 1620 roku doszło do klęski polskiej armii pod Cecorą, gdzie zginął hetman Stanisław Żółkiewski. Rok później hetman Jan Karol Chodkiewicz obronił twierdzę Chocim przed tureckim atakiem. Po tej obronie zawarto pokój i przywrócono granicę na rzece Dniestr.

Ważne: Bitwa pod Cecorą była jedną z najcięższych klęsk w historii Polski!

Wojny drugiej połowy XVII wieku i wzlot Jana Sobieskiego

W 1672 roku Turcja ponownie zaatakowała Polskę, gdy nasze państwo było osłabione wewnętrznymi konfliktami. Turcy zdobyli Kamieniec Podolski i zmusili króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego do podpisania traktatu w Buczaczu.

Ten traktat był haniebny - Polska miała oddać część Ukrainy i Podola oraz płacić coroczny haracz (daninę). Na szczęście sejm nie zatwierdził tej umowy! Wznowiono walki, a dowództwo objął Jan Sobieski.

W 1673 roku Sobieski odniósł wielkie zwycięstwo w bitwie pod Chocimiem. Ta wiktoria przyniosła mu taką sławę, że rok później został wybrany na króla Jana III Sobieskiego. Choć udało się zatrzymać płacenie haraczu, utracone terytoria jeszcze nie wróciły do Polski.

Pamiętaj: Bitwa pod Chocimiem była pierwszym wielkim sukcesem Jana Sobieskiego!

Odsiecz wiedeńska - największe zwycięstwo

12 września 1683 roku to najważniejsza data w wojnach z Turcją. Wielki wezyr Kara Mustafa oblegał Wiedeń, stolicę Austrii. Jan III Sobieski ruszył na odsiecz dzięki sojuszowi polsko-austriackiemu o wzajemnej pomocy.

Polscy, austriaccy i niemieccy żołnierze stanęli pod dowództwem Sobieskiego. Husaria odegrała decydującą rolę w zwycięstwie, które zatrzymało turecką ekspansję (zajmowanie nowych ziem) w Europie.

Po tej bitwie potęga Turcji została złamana na długie lata. Wojny trwały jeszcze kilka lat, ale w 1699 roku zawarto pokój. Polska odzyskała część Ukrainy i Podole - tereny, które wcześniej straciła.

Odsiecz wiedeńska pokazała całej Europie, że Polska potrafi obronić chrześcijaństwo przed tureckim zagrożeniem.

Ciekawostka: Po zwycięstwie Sobieski napisał do żony: "Przyszedłem, zobaczyłem, Bóg zwyciężył!"