Królestwo Polskie po powstaniu listopadowym
Po upadku powstania listopadowego sytuacja Polaków dramatycznie się pogorszyła. W 1832 roku namiestnikiem Królestwa został Iwan Paskiewicz, który wprowadził stan wojenny i rozpoczął politykę rusyfikacji. Ten trudny czas został nazwany epoką paskiewiczowską i charakteryzował się nasileniem represji politycznych oraz sankcjami gospodarczymi.
Ogłoszony Statut Organiczny drastycznie ograniczył polską autonomię. Królestwo zostało włączone do Rosji jako jej nierozerwalna część, zlikwidowano polską armię, a żołnierzy wcielono do wojsk carskich. Zniesiono sejm i rady, a car Mikołaj I przyjął tytuł króla polskiego. Wprowadzono również cenzurę prewencyjną, choć utrzymano niektóre polskie instytucje jak Bank Polski czy Towarzystwo Kredytowe Ziemskie.
Rusyfikacja nasilała się z każdym rokiem. W 1837 roku województwa przekształcono w gubernie, wprowadzono rosyjski system monetarny, kodeks karny oraz miar i wag. Ograniczono polskie szkolnictwo, a mieszkańcy Warszawy zostali zmuszeni do pokrycia kosztów budowy Cytadeli Aleksandrowskiej, w której X Pawilonie działała stała komisja Wojenno-Śledcza.
Warto zapamiętać! Cytadela Aleksandrowska nie była zwykłą fortyfikacją - została zbudowana głównie po to, aby kontrolować mieszkańców Warszawy i tłumić ewentualne bunty.
Początki pracy organicznej
W Wielkim Księstwie Poznańskim pod zaborem pruskim sytuacja również się pogarszała. Od 1830 roku nadprezydentem prowincji został Eduard Flottwell, którego rządy oznaczały ograniczenie praw Polaków, germanizację administracji i szkolnictwa oraz wprowadzenie niemieckiego jako języka urzędowego.
W odpowiedzi na te działania Polacy zaczęli rozwijać ideę pracy organicznej - działalności na rzecz rozwoju gospodarczego kraju, mającej wzmocnić ekonomicznie naród polski. W 1835 roku powstało Kasyno w Gostyniu skupiające postępowych ziemian, a w Poznaniu Karol Marcinkowski utworzył Bazar - centrum życia gospodarczego i kulturalnego Polaków.
