Główni architekci zjednoczenia Niemiec

Kluczowe postacie w procesie zjednoczenia Niemiec to:

1. Wilhelm I Hohenzollern - król Prus od 1861 roku
2. Otto von Bismarck - premier (kanclerz) Prus od 1862 roku
3. Helmuth von Moltke - szef sztabu pruskiej armii

Quote: Bismarck stwierdził, że zjednoczenie Niemiec ma się odbyć "krwią i żelazem".

Bismarck dążył do zjednoczenia Niemiec pod przewodnictwem Prus. Dysponował 200-tysięczną, dobrze wyszkoloną i zdyscyplinowaną armią pruską. Wykorzystał też wewnętrzne problemy Austrii, która traciła pozycję w polityce międzynarodowej po przegranej wojnie z Sardynią i Francją w latach 1859-1861.

Highlight: Na czym polegała polityka krwi i żelaza Bismarcka? Polegała na wykorzystaniu siły militarnej i dyplomacji do osiągnięcia celu zjednoczenia Niemiec.

Wojny zjednoczeniowe

Wojna z Danią (1864)

Przyczyny wojny:

• Oficjalny pretekst: odzyskanie księstw Szlezwiku i Holsztynu zamieszkiwanych przez Niemców
• Rzeczywisty cel: przetestowanie armii i osłabienie pozycji Austrii

Przebieg i skutki:

• Bismarck rozpoczął wojnę z poparciem Austrii
• Prusy wygrały wojnę i zatrzymały Szlezwik, Austria otrzymała Holsztyn
• Bismarck świadomie podsycał konflikt z Austrią o Holsztyn, by wywołać kolejną wojnę

Wojna z Austrią (1866)

Przebieg:

• Austria miała po swojej stronie Bawarię, Wirtembergię i Saksonię
• Prusy wspierane były przez większość państw niemieckich i Włochy
• Kluczowa bitwa pod Sadową 3 lipca 1866 roku

Highlight: Bitwa pod Sadową skutki to klęska Austrii i rozwiązanie Związku Niemieckiego.

Skutki:

• Pokój w Pradze
• Austria przegrywa i traci Holsztyn
• Włochy otrzymują Wenecję
• Cesarz Franciszek Józef rozwiązuje Związek Niemiecki
• Bismarck może wdrożyć pierwszy etap zjednoczenia Niemiec

Związek Północnoniemiecki i powstanie Austro-Węgier

Utworzenie Związku Północnoniemieckiego (1867)

• 19 państw członkowskich
• Król Prus dziedzicznym przewodniczącym
• Dwuizbowy parlament (Rada Związku i Sejm)
• Władza wykonawcza w rękach kanclerza (Bismarck)
• Państwa spoza związku pozostawały w unii celnej

Definition: Związek Północnoniemiecki był federacją państw niemieckich pod przewodnictwem Prus, istniejącą w latach 1867-1870.

Powstanie Austro-Węgier

W 1867 roku władze w Wiedniu zgodziły się na niezależność Węgier w ramach monarchii:

• Utworzono Królestwo Węgierskie
• Cesarz austriacki został królem Węgier
• Powstało dualistyczne państwo składające się z dwóch równorzędnych części
• Oficjalna nazwa: Monarchia Austro-Węgierska $powszechnie znana jako Austro-Węgry$

Vocabulary: Austro-Węgry - dualistyczna monarchia istniejąca w latach 1867-1918, składająca się z Cesarstwa Austrii i Królestwa Węgier.

Wojna z Francją (1870-1871)

Przyczyny wojny:

• Napoleon III nie chciał utracić wpływów w katolickich krajach południowoniemieckich
• Bismarck szukał pretekstu do wywołania wojny
• Opublikowanie skróconej wersji depeszy emskiej, obraźliwej dla Napoleona III

Przebieg wojny:

1. Francja wypowiada wojnę w 1870 roku
2. Kapitulacja twierdzy Sedan (2 września 1870)
3. Zdobycie twierdzy Metz
4. Parlament francuski ogłasza detronizację cesarza i wprowadza republikę
5. Nowy rząd Louisa Adolphe'a Thiersa podpisuje wstępne warunki pokoju z Niemcami

Example: Wojna francusko-pruska była ostatnim etapem zjednoczenia Niemiec i doprowadziła do upadku II Cesarstwa Francuskiego.

Skutki wojny:

• Pokój we Frankfurcie (10 maja 1871)
• Francja traci Alzację i Lotaryngię oraz musi zapłacić reparacje wojenne
• Proklamowanie II Rzeszy Niemieckiej (18 stycznia 1871)

Proklamacja II Rzeszy Niemieckiej i Komuna Paryska

Utworzenie II Rzeszy Niemieckiej (18 stycznia 1871)

• Ogłoszone w okupowanym Wersalu
• Wilhelm I koronowany na cesarza niemieckiego
• Federacja 22 państw z pełną autonomią oraz wolnych miast
• Alzacja i Lotaryngia włączone do Rzeszy

Highlight: Zjednoczenie Niemiec święto obchodzone jest 3 października, upamiętniając zjednoczenie Niemiec w 1990 roku, a nie utworzenie II Rzeszy w 1871 roku.

Komuna Paryska $18 marca - 28 maja 1871$

• Rewolucja w Paryżu na czele z lewicowymi stronnictwami francuskimi
• Spowodowana upadkiem cesarstwa, klęską z Prusami i upokarzającymi warunkami pokoju
• Plany reform społecznych: bezpłatna edukacja, pełne uprawnienia kobiet, kontrola robotników nad zakładami pracy
• Kontynuacja wojny z Prusami
• Bismarck wspiera rząd w Wersalu przeciwko Komunie
• Krwawe stłumienie rewolucji przez armię rządową

Example: Komuna Paryska była pierwszą próbą utworzenia socjalistycznego rządu robotniczego, trwającą 72 dni.

Zjednoczenie Niemiec doprowadziło do powstania potężnego państwa w centrum Europy, zmieniając układ sił na kontynencie i wpływając na dalszy bieg historii.

Strona 7: Komuna Paryska

Komuna Paryska była rewolucyjnym ruchem w okupowanym Paryżu, będącym następstwem klęski Francji.

Definition: Komuna Paryska była próbą utworzenia rewolucyjnego rządu robotniczego w Paryżu.

Highlight: Mimo radykalnych reform społecznych i planów demokratyzacji, Komuna Paryska upadła po 72 dniach istnienia.

Koncepcje zjednoczenia Niemiec

Dwie główne koncepcje zjednoczenia Niemiec ścierały się w XIX wieku:

1. Małe Niemcy - pod przewodnictwem Prus, bez ziem austriackich
2. Wielkie Niemcy - obejmujące wszystkie ziemie pod władzą Austrii

Vocabulary: Związek Niemiecki - konfederacja państw niemieckich istniejąca w latach 1815-1866.

Prusy zyskiwały coraz większe znaczenie dzięki szybkiemu rozwojowi gospodarczemu i skutecznej polityce władz. Ważnym krokiem było utworzenie Niemieckiego Związku Celnego w 1834 roku, który zlikwidował bariery celne między 18 państwami niemieckimi i przyczynił się do rozwoju ogólnoniemieckiego rynku wewnętrznego.

Highlight: Etapy zjednoczenia Niemiec rozpoczęły się od utworzenia Związku Celnego, a zakończyły proklamacją II Rzeszy.