Protesty robotnicze w lipcu 1980 roku

Wyobraź sobie, że władze nagle podnoszą ceny mięsa w zakładowych stołówkach, a jednocześnie wprowadzają gorsze warunki pracy. Dokładnie to stało się w lipcu 1980 roku i wywołało falę strajków w całej Polsce.

Pierwszymi protestowali robotnicy na Lubelszczyźnie - aż 50 zakładów pracy przystąpiło do strajku. Tym razem strajki miały formę okupacji zakładów - część załogi zostawała na miejscu, reszta wracała do domów na zmianę.

Robotnicy domagali się podwyżek wynagrodzeń, lepszych warunków pracy i większej dostępności towarów w sklepach. Władze były na tyle zaniepokojone, że Służba Bezpieczeństwa zaczęła zatrzymywać znanych opozycjonistów z KOR i ROPCIO.

Ważne! Strajki w lipcu były "próbą generalną" przed historycznymi wydarzeniami sierpnia 1980 roku.

Sierpień 1980 na Wybrzeżu

14 sierpnia 1980 roku o 6:00 rano rozpoczął się strajk w Stoczni Gdańskiej. Powodem było zwolnienie Anny Walentynowicz, działaczki Wolnych Związków Zawodowych - decyzja, która okazała się iskrą zapalną dla całej Polski.

Następnego dnia przyłączyły się kolejne stocznie w Gdańsku i Gdyni. Mimo blokady telefonicznej, informacja o strajku przedostała się do KOR w Warszawie, a stamtąd za granicę.

W nocy z 16 na 17 sierpnia powstał Międzyzakładowy Komitet Strajkowy (MKS) - organizacja, która skoordynowała działania strajkujących i prowadziła negocjacje z rządem.

20 sierpnia 64 intelektualistów wystosowało apel wzywający władze do rozmów ze strajkującymi. Do Stoczni przyjechali między innymi Bronisław Geremek i Tadeusz Mazowiecki, którzy weszli w skład Komisji Ekspertów pomagającej w negocjacjach.

Ciekawostka! Komisja Ekspertów nie tylko pomagała w negocjacjach, ale też przygotowała statut przyszłej "Solidarności".

Powstanie NSZZ "Solidarność"

Strajki rozprzestrzeniły się na całą Polskę - od Szczecina przez Wrocław, Łódź, aż po Śląsk. Wszędzie strajkujący przyjmowali 21 postulatów wywieszonych w Stoczni Gdańskiej.

30 sierpnia podpisano porozumienie szczecińskie, a dzień później porozumienie gdańskie. Najważniejszym osiągnięciem była zgoda władz na utworzenie niezależnych związków zawodowych - pierwszy taki przypadek w bloku wschodnim!

17 września powstał Niezależny Samorządny Związek Zawodowy "Solidarność" z Lechem Wałęsą na czele. Oficjalną rejestrację otrzymał 10 listopada 1980 roku.

"Solidarność" szybko stała się czymś więcej niż związkiem zawodowym - była ruchem społecznym zabierającym głos w najważniejszych sprawach dla Polaków. Przełamała monopol partii na informację i dała początek podobnym organizacjom studentów i rolników.

Pamiętaj! Powstanie "Solidarności" było precedensem w całym bloku wschodnim i początkiem końca systemu komunistycznego w Polsce.