Bohaterowie i duchy lekkie
"Dziady cz. II" rozgrywa się w tajemniczej scenerii cmentarnej kaplicy na Litwie. Głównym prowadzącym obrzęd jest Guślarz, któremu towarzyszy chór oraz różne dusze zmarłych.
Podczas obrzędu pojawiają się najpierw duchy lekkie - aniołki Józio i Rózia. Przywołuje je spalenie garści kądzieli. Ich winą jest to, że nie zaznały w życiu cierpienia ani troski. Ich pokuta polega na dręczeniu przez smutek i trwogę. Proszą o dwa ziarenka gorczycy i przekazują ważną naukę: "kto nie doznał goryczy ni razu, Ten nie dozna słodyczy w niebie".
Następnie pojawia się duch ciężki - widmo Złego Pana, przywołane przez zapalenie kotła wódki. Ten duch cierpi za brak litości wobec poddanych i odpowiada za ich śmierć. Jego pokutą jest wieczny głód i pragnienie, a dodatkowo nękają go ptaki symbolizujące jego ofiary. Prosi o wodę miarkową i dwa ziarnka pszenicy, przekazując przestrogę: "kto nie był ni razu człowiekiem, Temu człowiek nic nie pomoże".
Warto zapamiętać! Każdy rodzaj ducha w "Dziadach" przynosi ważną moralną naukę, która pokazuje, że nasze ziemskie czyny mają konsekwencje po śmierci.
