"Romantyczność" - manifest romantyzmu
"Romantyczność" to jeden z czternastu utworów wydanych w zbiorze "Ballady i Romanse" w 1822 roku. Mickiewicz poprzedził utwór mottem z "Hamleta" Szekspira, co podkreśla inspiracje romantycznych twórców.
Główną bohaterką jest Karusia - młoda, nieszczęśliwa dziewczyna, która widzi ducha swojego zmarłego ukochanego Jasia. Jej zachowanie wydaje się obłąkane, gdy rozmawia z niewidzialną dla innych postacią. Świadkami tego wydarzenia są mieszkańcy miasteczka (lud) oraz Starzec-naukowiec.
W utworze wyraźnie widać zderzenie dwóch światopoglądów: romantycznego (reprezentowanego przez Karusię i lud, wierzących w świat nadprzyrodzony) oraz oświeceniowego (reprezentowanego przez Starca, który uważa dziewczynę za szaloną). Narrator opowiada się po stronie ludu i Karusi, co stanowi manifest romantycznego sposobu postrzegania rzeczywistości.
Warto zapamiętać! "Romantyczność" jest uważana za manifest polskiego romantyzmu, w którym Mickiewicz przeciwstawia racjonalną wiedzę ("szkiełko i oko") uczuciom i wierze w świat nadprzyrodzony ("czucie i wiara").
W balladzie "Świtezianka" Mickiewicz opowiada historię Strzelca, który zakochuje się w tajemniczej dziewczynie pojawiającej się nocą nad jeziorem Świteź. Kiedy chłopak przysięga jej wierność, a następnie ulega pokusie nimfy, okazuje się, że obie postacie to ta sama osoba. Za zdradę Strzelec zostaje ukarany śmiercią, a jego dusza uwięziona pod modrzewiem. Morał ballady jest jasny - zdrada zawsze zostanie ukarana.
