Barok - epoka kontrastu i niepokoju
Nazwa "barok" pochodzi od portugalskiego słowa "barocco" oznaczającego perłę o nieregularnym kształcie, co doskonale oddaje charakter epoki. Styl ten odrzucił renesansową harmonię na rzecz wszystkiego, co przesadne i nietypowe.
Barok rozwinął się w wyjątkowo burzliwym czasie. Europa przeżywała wtedy konflikty religijne i polityczne, jak wojna trzydziestoletnia między państwami protestanckimi a katolicką dynastią Habsburgów. W Polsce natomiast doświadczyliśmy potopu szwedzkiego. Kościół katolicki rozpoczął kontrreformację, powołując nowe zakony (jak jezuici) i wprowadzając indeks ksiąg zakazanych oraz inkwizycję papieską.
W Polsce barok przybrał specyficzną formę związaną z sarmatyzmem - ideologią szlachecką. Szlachta polska wierzyła w swoje pochodzenie od starożytnego ludu Sarmatów, co dawało jej poczucie wyjątkowości. Sarmatyzm charakteryzował się kultem "złotej wolności szlacheckiej", silnym katolicyzmem, przywiązaniem do tradycji i często niechęcią do obcych wpływów.
💡 Ciekawostka: Liberum veto, czyli prawo pozwalające jednemu posłowi zerwać sejm, to właśnie produkt kultury sarmackiej i barokowego zamiłowania do skrajności.
