Wprowadzenie do Baroku i Sarmatyzmu: Notatka dla Klasy 6

Cechy sztuki baroku i jej przejawy w różnych dziedzinach

Cechy baroku w sztuce to przede wszystkim niepokój, chaos, komplikacja, niejasność, dysharmonia i zmysłowość. Sztuka barokowa, w tym literatura, miała za zadanie zaskakiwać i wstrząsać uczuciami odbiorcy, wywoływać zdumienie.

W literaturze baroku ceniono koncept, pomysł i ozdobność. Barok cechy epoki w literaturze to bogactwo środków stylistycznych i skomplikowana forma.

Malarstwo barokowe reprezentują tacy artyści jak Caravaggio i Peter Paul Rubens. Ich dzieła charakteryzują się dynamiką, kontrastem światłocienia i bogatą kolorystyką.

Architektura baroku cechy to przede wszystkim bogactwo zdobień, piękne ogrody i zdobione kolumny. Architektura baroku w Europie wyróżniała się monumentalnością i przepychem.

Example: Przykładem architektury barokowej w Polsce jest kościół św. Piotra i Pawła w Krakowie.

Cechy charakterystyczne stylu barokowego w architekturze to:

• bogate i zróżnicowane bryły
• przestrzenne kształtowanie elewacji
• kontrasty form i efektów świetlnych
• monumentalne formy
• nietypowe i skomplikowane rzuty

Architektura baroku przykłady można znaleźć w wielu europejskich miastach, gdzie do dziś zachowały się pałace, kościoły i inne budowle z tego okresu.

Highlight: Barok w sztuce dążył do zaskakiwania odbiorcy i wywoływania silnych emocji.

Wprowadzenie do baroku - nazwa i ramy czasowe

Nazwa epoki baroku prawdopodobnie pochodzi od portugalskiego słowa "barocco", oznaczającego perłę o nieregularnych kształtach. Barok kojarzony jest z dziwnością, deformacją i nieregularnością. Ramy czasowe baroku to okres od połowy XVI do połowy XVIII wieku. W Polsce przyjmuje się umownie lata 1584-1740, czyli od śmierci Jana Kochanowskiego.

Highlight: Barok w Polsce trwał od 1584 do 1740 roku.

Ważnym zjawiskiem tego okresu była kontrreformacja, czyli próba zahamowania reformacji i odzyskania pozycji przez Kościół rzymskokatolicki.

W filozofii baroku wyróżniają się poglądy Pascala i Kartezjusza. Pascal twierdził, że rozum ludzki nie jest w stanie pojąć nieskończoności, a tylko wiara może dać człowiekowi szczęście. Z kolei Kartezjusz uważał myślenie za najważniejszą cechę ludzką, co wyraził słynnym stwierdzeniem "Myślę, więc jestem".

Quote: "Myślę, więc jestem" - Kartezjusz

Sarmatyzm to zjawisko charakterystyczne dla polskiej szlachty od końca XVI do końca XVIII wieku. Opierał się na micie o pochodzeniu szlachty polskiej od starożytnych Sarmatów. Barok i sarmatyzm w Rzeczypospolitej przejawiały się w specyficznym stroju, patriotyzmie, ale też hulaszczym trybie życia szlachty. Ważnym elementem sarmatyzmu było liberum veto.

Vocabulary: Liberum veto - prawo pozwalające pojedynczemu posłowi zerwać sejm i unieważnić wszystkie jego uchwały.