Czasowniki dokonane i niedokonane
Czasowniki w polskim to nie tylko liczby, osoby, rodzaje, czasy i tryby! Jedną z najważniejszych cech jest ich aspekt - dokonany lub niedokonany. Zauważ różnicę: "Chłopiec uczy się w szkole" (co robi? - niedokonany) a "Chłopiec nauczył się lekcji" (co zrobił? - dokonany).
Czasowniki niedokonane odpowiadają na pytanie "co robić?" (np. jeść) i mogą występować w czasie teraźniejszym oraz przyszłym złożonym (będę jadła). Pokazują czynność trwającą, niezakończoną lub powtarzającą się.
Czasowniki dokonane odpowiadają na pytanie "co zrobić?" (np. zjeść) i występują tylko w czasie przeszłym i przyszłym prostym (zjadłem). Opisują czynność zakończoną, jednorazową, której rezultat jest widoczny.
Ciekawostka! Większość czasowników dokonanych tworzy się przez dodanie przedrostka do czasownika niedokonanego, np. myśleć → przemyśleć, pisać → napisać.
Spójrz na pary czasowników: niedokonane → dokonane
- myśleć → przemyśleć, zamyślić się
- sądzić → przesądzić
- dedukować → wydedukować
- rozważać → rozważyć
- zastanawiać się → zastanowić się
- decydować → zdecydować
- analizować → przeanalizować
- dumać → wydumać
Teraz z pewnością poradzisz sobie z rozróżnianiem tych dwóch typów czasowników!